Feeds:
Yazılar
Yorumlar

Archive for the ‘Pencere Hakkında Teknik Bilgiler’ Category

PENCERE HAKKINDA TEKNİK BİLGİLER 
 
AHŞAP PENCERELER
Ahşap pencereler ahşabın olumlu özellikleri nedeni ile asırlardır kullanılmış bugünde aynı kullanım değerini koruya gelmiştir. Ahşap pencere iyi korunursa hava etkileri ile değişmez. Yağmura, güneşe, havadaki çeşitli gazlara, soğuk ve sıcağa dayanıklıdır. Hafiftir, gereği kadar serttir, işleme tekniği açısından uygundur, her biçime uyar, her isteği yerine getirebilir. Ahşap başka hiçbir malzemede olmayan özelliklere sahip olduğu için pencere yapımı için en uygun malzemedir. Diğer malzemelerle kolaylıkla birleştirilebilir. Değişen hava şartlarına uygun ahşap seçimi iyi bakım, gereği gibi kurutma deformasyonları önlemeye yardımcı olur. Ahşap pencere özellikle konut yapımında oldukça düşük olan maliyetinden dolayı her zaman için geçerlidir. Isı kabı az olduğundan ısıtma masrafının azaltılmasına yardımcı olur. İç hacim rutubeti ne olursa olsun ahşap yüzeylerinde su buharı yoğuşması olmaz.

Doğramalık Ahşabın Seçimi
Pencere doğramaları için kullanılan ahşap çıralı çamdır. Sarı veya kara çam olabilir. Çıralı çamın yapım sırasındaki rutubeti en çok %12-20 olmalıdır. Çürümüş ahşap kullanılmaz. Mavi renklenme olabilir. 1 metre uzunlukta bulunduğu yüzeyin kısa kenarın 1/3’nü geçmeyen çapta yalnız bir tane bulunabilir. Budaklar parçaların birleşim noktalarına getirilmez. Kaynamamış düşücü budaklar çıkarılır. Yeri sağlam ahşapla doldurulur. Dolgu parçasının lifleri ana parçanın lifleri doğrultusunda olur. Bu tamir parçaları 1 metrede 2 adetten fazla olamaz. Çatlaklar bir yüzde kalmak üzere 1milim geniş 5 cm uzun olabilir. Daha iri çatlaklar doldurularak tamir edilir. Ahşabın lifleri eğri olmamalı, içinde reçine keseleri bulunmamalı, 5mm geniş 5cm uzun keseler varsa temizlenerek tamir edilmelidir. Yapımda piyasada her zaman bulunabilecek standart ölçülere uymalıdır. Bu nedenle 4 m uzunluğu ve 5cm ve katlarını aşmamak lazımdır. Kasa, kanat ve kayıtlar eksiksiz yapılmalıdır. Yapımı tamamlanan pencerelerin atölyeden çıkmadan evvel bezir ve bir kat astar boya ile boyanması ahşabın rutubetini sabit tutabilme ve deformasyonları önleme bakımından yararlı olmaktadır. Atölye ve şantiyede hazırlanmış olan doğramaların depolama sırasında bir birine dokunmadan aralarına latalar yerleştirilerek istif edilmesi ve kapalı hacimlerde tutulması gerekir.

Pencerelerin Görevi
Pencere binalarda en çok görevi olan yapı elamanlarından biri olması nedeni ile binanın kullanış olanaklarına ve içindekilerin sağlık ve yaşamını büyük ölçüde etkiler. Pencere iç hacimlerle dış dünyanın bağlantısını kurar. Hacimlere gün ışığı, güneş ve temiz hava sağlar. Kışın yağmur, kar, rüzgar ve soğuktan yazın yüksek ısı ve güneş ışınlarından korur. Sokak gürültüsünün de önlenmesi de pencerelerin görevleridir. İçeriden dışarının görülmesini sağladığı gibi, dışarıdan görünmeyi önler. Bütün bu görevlerin yanında pencere bina dış yüzeyinde ve iç hacimlerde düzenlenişi biçimi ve boyutları ile estetik açıdan da büyük katkıda bulunur.

Bir pencerenin yerine getirmesi gereken görevler şöyle özetlenebilir:
1-İç hacimlerin yeterli ölçüde aydınlanması
2-Etkili bir havalandırma,
3-İç hacimlerin dışla bağlantısını kurma,
4-Hacimlerin yerleşme düzenine katkıda bulunmak,
5-Sıcak, soğuk, yağmur, rüzgar ve gürültüye karşı korumak,
6-Işığa ve güneşe karşı korunum sağlamak,
7-Kolay kullanış ve rahat temizlik yapmayı sağlamak
8-Ekonomik oluş, yapımda ucuzlukla beraber diğerinden kaybetmemek ve az bakım masrafı ile korunumun sağlanmasıdır.

Bütün bu nedenlerle bir pencerenin boyutları biçimi bütün içinde düzenlenmesi ve yapısal açılardan titizlikle incelenerek seçilmesi gerekir.

Gün Işığı İle Aydınlatma
Bir hacmin maksada yararlı bir şekilde ışıklandırılması pencere boyutlarının yeterli ve maksada uygun seçilmesine bağlıdır. Büyük şehirlerde yaşayan insanın günlük yaşantısının 21 saati kapalı hacimlerde geçer. Buralarda görme, doğal veya yapay ışıkla sağlanır. Görmeyi sağlayan kesin bir ışık şiddeti belirlemek olasılığı yoktur. Ancak 40-80 lüks görme için gereklidir. Görmeyi sağlayan ışığa karşı ruhsal açıdan rahatlık sağlayan ışık şiddetini saptamak olasılığı yoktur. Ancak güneş ışınlarının olumu etkisinin nedeni bellidir. 400 mm dalga boyundaki ışık kanda kamçılayıcı bazı maddelerin oluşmasına yardımcı olduğu bilinmektedir. Dışarıda tam kapalı gök olması halindeki ışık görüş için yeterli ışıktır. Güneşi az bölgelerde güneşin ruhsal etkisi göz önünde tutularak içinde oturulan veya çalışılan hacimlerin güneşe göre yönlendirilmesi gerekir. Oturma, çalışma, çocuk odaları hatta mutfak evin güneş alan yönünde tertiplenmelidir. Ev kadınının günün oldukça bir bölümünün mutfakta geçirmesi bunu zorunlu hale getirilir. Yatak odaları doğu, batı hatta kuzeye bakabilir. Çünkü güneşin olmadığı saatlerde kullanılır. Oturma hacimlerinde yeterli ışık sağlamak için pencere büyüklüğünü oda yüzeyi metrekaresine göre veya içindeki eşya ve buna benzerin durumuna öre saptamak yeterli olmak. Yapılan incelemeler 1/3, 1/5, ½ orantılar vermiştir. Böyle olmakla beraber sürekli oturulan hacimlerde 1/6-1/10 döşeme yüzeyi=pencere yüzeyi olarak kabul edilebilir. Hacmin ortasında pencere önünden ölçülen derinliğin yarısında yerden 80-100 cm yükseklikteki P noktasında ışık şiddeti 50 lüksten az olmamalı ve yan duvarlardan 1m uzaklıkta bu miktar % 1’den fazla fark etmemelidir. Pencerelerin gelen doğal ışığa bağlı olarak hesap edilip boyutlandırılmasının uygun olacağı doğru olmakla beraber alt katların büyük pencereli üst katların gittikçe küçülen pencerelerle düzenlenmesi binadaki kitle birimlerine nadiren uygun düşer. Ekseri pencereler. Mimari düzenleme nedeni ile birbirlerine uygun olarak boyutlandırılırlar. Bu nedenle bazı nedenlerle, bazı hallerde aydınlatma bakımından en uyumsuz pencereyi uygulamak zorunda olabilir.

Havalandırma
Pencereler aracılığı ile havalandırma rüzgarın binanın iki yüzeyinde doğurduğu basınç farkından veya dış ve iç ısı farkları ile sağlanır. Havalandırma kanatları pencerenin alt kenarında temiz hava girişi üst kenarında ki kirli hava çıkışı sağlayacak biçimde düzenlenir bu giriş çıkışın döşeme ve tavan sayesinde olması havalandırmayı daha etki hale getirir ve özellikle döşeme seviyesindeki kirli havanın değişmesi mümkün olur. Hem rüzgarla hem de iç dış sıcaklık farklarından faydalanarak yapılacak havalandırmayı sağlayabilmek için hava giriş çıkış kanal veya kanatlarının ayrı ayrı 300 cm2 olarak kabul edilmesi uygun olmaktadır. Havalandırma kanatlarında yağmur etkisi de göz önünde tutularak bir değerlendirme yapılırsa hava giriş çıkış kanatlarının ya dışa yada her ikisinin de iç açılması gerektiği görülür. Yağmur etkisi göz önünde tutulmadığında düşey sürme pencereler sürekli havalandırma bakımından uygun pencerelerdir. Ayarlanabilir havalandırma kapakları hacim içinde zararlı olabilecek aşırı hava akımını önler. Yan dönel, alt dönel, yatay sürme, düşey eksenli paralel açılan pencereler sürekli havalandırma içi n elverişli değildir. Boy yüksekliği içinde hızlı hava akımına neden olurlar. Düşey sürme ve üst dönel açılışlı pencereler ayarlanabilir hava akımı sağlayabilirler. Hava giriş çıkış kanalları ayarlanabilir olmalıdır. Yan dönel açılan pencereler sürekli havalandırma için uygun değildir. Soğuk havada hacmin soğumasına sebep olabilirler. Sıcak sakin havada iç dış hava aynı ıs derecesinde kalacağından faydasız olur. Tek noktadan örneğin; yalnız pencere altı veya döşeme üstü yada lento veya pencere üst kenarındaki hava kanalı akım sağlayamadığından hemen hemen etkisiz kalır. Başka olanak yoksa yan dönel açılan pencerelerde havalandırma kısa süreli kesintili bir şekilde yapılabilir. Ancak odanın havası soğumadan pencere kapatılır.

İç Dış Bağlantı
Pencerelerin görevlerinden biride iç dış bağlantıları kurmaktır. Kurulacak bu bağlantılar görse, fiziksel ve ruhsal bağlantılardır. Görsel bağlantı içten dışın gözle kavranmasıdır. Fizik bağlantı insan vücudunun ya ve boyutları ile ilgilidir. Dışa eğilmek ve yangında dışarıya atlamak gibi eylemler söz konusudur. Bu nedenle kanat genişliği saptanırken bu eylemlerde göz önünde tutulmalıdır. Pencere yüksekliğinin saptanmasında korkuluk yüksekliği esas olarak kabul edilir. Bu yükseklik en çok 1 m olarak kabul edilir. Pencerenin üst kenarı lento altı bitmiş döşeme üzerinde en fazla 2 m olmalıdır. İskemle ya da koltuktan otururken dışarının rahat görünebilmesi için korkuluk yüksekliğinin 0,75 ten daha yüksek olmaması gerekir. Bir yatak odasında yatarken dışarının görünebilmesi için korkuluk yüksekliği 0,65 m olmalıdır. İnsan boyutlarına göre en küçük pencere 0,65×0,85 olmalıdır. Korkuluk yüksekliklerinin katlar yükseldikçe azalması gerekir. Ancak doğuracağı sakıncalar göz önünde tutularak koruyucu tedbirler alınmalıdır. Ruhsal bağlantı için gerekli pencere boyutları kesin olarak saptanamaz. Kişilerin ruhsal durumları çok değişik olduğundan ayrı ayrı pencere boyutları olmalıdır. Çok şeffaf yüzeylerle düzenlenen hacimler bir bakımı emniyetsizlik ve korunmamış olma duyguları uyandırırken, bir bakıma da uzaklık ve bağımsızlık duygusunu da getirir. Hiç penceresi olmayan hacim darlık ve tutuklanma duygusu doğururken emniyette olmanın verdiği içsel rahatlığı da sağlar. Sağlam ve kapalı olma hallerini belirleyen bu iki uç arasında huzursuzluğu ortadan kaldıran pencere boyutlarının kabul edilmesi gerekir.

Özet olarak: Sabit, paralel açılışlı alt ve üst kenar açılışlar, fizik bağlantı için uygun olmayan pencerelerdir. Şeffaf yüzeyleri sık kanatlar kayıtlar ara başlıklarla bölünmeyen küçülmeyen pencereler görsel bağlantıyı iyi sağlar. Yatay sürme, çok kanatlı, katlama pencereler görsel bağlantıyı engeller. Ruhsal bağlantı açısından uygun olacak pencereler için hiç biri veri saptanamaz.

Isı Yalıtımı
Bir konutta, pencerelerde kullanılan camın tek katlı olması, kanadın sabit çerçeveye tam oturmayışı, rüzgarların etkili oluşu gibi nedenlerle ısı korunumu önemli bir konu haline gelmektedir. Birkaç tabaka cam kullanmak, sabit çerçeve-kanat, sabit çerçeve-duvar derzlerini elastik bantlarla yalıtmak ve titiz bir yapımla iyi bir ısı tutucu pencere elde etme olanağı vardır. Ancak bu tutum pencereler için alışılmış olan maliyetin sınırını açar. Bu nedenle ısı korunumu pencerenin diğer görevlerini yerine getirmesinde olduğu gibi yapısal açıdan olmaktan öte, maliyetle de ilgili bir problem olmaktadır. Hacimlerde kışın sıcağın, yazın serinliğin minimum bir masrafla sağlanması için pencerelerin ısı geçirgenliğinin mümkün olduğu kadar az olması gerekir. Bu açıdan ele alındığında pencereler, yeteri kadar küçük olmalı ve duvarlarında katkısı ile dengelenebilmeli büyük pencereler güneş ışıklarından yararlanarak hacmin ısınmasına yararlı olurlar. Özel binalarda yüzeyleri büyük tutulabilir. Mal sahipleri ısıtma giderlerini ön planda görmeyebilirler. Ancak sosyal konutlarda az gelirli kiracı ailelerin bütçelerine göre yaşama zorunluluğundan ötürü yakıt giderlerini göz önünde tutmak ve pencerelerin ısı geçirgenlik kat sayısını standart değerlerle mümkün olduğu kadar yaklaştırmak gerekir. Derzlerin Etkisi Isı geçirgenlik kat sayısının saptanmasında derzlerin uzunluğu ve yalıtma olanağı göz önünde tutulmalıdır. Değişik pencere tiplerinde, belli bir havalandırma ihtiyacına göre pencere yüzeyinin derz uzunluğuna oranı, rüzgar etkisine ve iç kapıların hava geçirme durumuna bağlıdır. Pencerenin malzemesi kanat-telöre birleşim derzleri yapım sistemi daha az etkili olur. Metal pencere, uygun boyutta iyi kaplanır, derz uzunluğu az ve binanın rüzgarsız yönünde ise ahşap ya da plastik pencereye kıyasla aynı değerdedir. Buna karşılık, ahşap ve plastik pencereler derzlerin uzun ve geçirimli olması ve rüzgarlı yönde bulunmaları halinde metal pencerelere kıyasla %50 daha fazla kayba neden olur. Isı geçirgenliği ve buna bağlı olan ısı yalıtımı açısından ele alınarak değişik pencereleri birbiri ile karşılaştırmak ısı yalıtımı ile ilgili bütün faktörler göz önünde tutulmadıkça yararsız olur. Bir çift yüzeyli pencere için yapılan hesaplamalarda 5, 3,5,2,5 yıl gibi süreler içinde yakıt masraflarından yapılan ekonomi ile pencerelerin kendilerini ödeyebileceği görülmüştür. Ancak pencerelerin planlanması ve detaylandırılmasında aşağıda belirlenen etkenler göz önünde tutulması gerekir.
1- Pencere yüzeyinin derz uzunluğuna oranı,
2- İç-dış ısı farkı,
3- Isıtmaya, yakıp söndürerek ara verme,
4- Pencerenin yönü,
5- Derzlerin uzunluk ve geçirimliliği
6- Rüzgar şiddeti,
7- Her ısıtıcı birim için ısıtma tesisinin maliyeti,
8- Pencere maliyeti,
9- Her ısı birimi için verilen ısının maliyeti,
10- Isıtma tesisinin tamir ve işletme masrafları,
11- Pencerelerin tamir ve idame masraflar vb. gibi etkenler, Pencerelerde Isı Yalıtımı İçin Özet Olarak: Pencere küçük veya açılan kanat derzleri uzunluğu az olursa daha az ısı kaybolur. Sabit camlı bir bölümü olan pencere, aynı boyutta tümü ile açılan bir pencereden daha iyi yalıtıcıdır. Şiddetli rüzgarlı bölgede ısı kaybı malzemenin ısı iletkenliğinden fazla, iyi kapanmayan derzlere bağlıdır. Rüzgarların girişini iyi kapanan kanat yapısı ile önlemeyi ve elastik yalıtıcı profiller kullanılmalı ya da sabit camlarla rüzgar girişini önlemelidir. Çift yüzeyli pencerelerde iki cam arasında hareketsiz ve kuru bir hava kütlesi sağlanmalıdır. Dışarı açılan kanatlarda rüzgar basıncından faydalanarak kanadın telöreye sıkı basmasını sağlamak olanağı da vardır. Pencerelerin ısı yalıtımı açısından hesabında, perde, stor, panjur ve kepenklerin katkısı hesaba girmez. Fakat bunlar da yalıtımın artmasına yardımcı olurlar.

Yağmurdan Korunum
Yağmur hangi yönden gelirse gelsin kapalı bir pencerede, kanat-telöre derzlerinden, telöre-duvar bağlantısından sular sızmamalı. Sızarsa rutubetten ötürü bir zarara neden olmamalıdır. Sızan suların doğuracağı zararları önlemek için doğramaların bu suları bir kanalda toplayarak silinebilir veya tekrar dışarıya atılabilir bir detayla çözümlenmesi gerekir. Açık duran sürekli havalandırma kanatlarından yağmurun girmesini önlemek için, bu kanatların tertiplenmesinde tedbirli olmalıdır. 900C den daha az eğimle yağan yağmurun pencere yüzeyine gelmesi halinde suyun tekrar dışarı atan bir açılış şekli alt dönel içe veya üst dönel dışa açılan havalandırma kanatları seçilmelidir. Havalandırma gerekli değilse sabit pencere en elverişli çözümdür.

Güneşten Korunum
Güneş ışınları verdikleri ısı ve fazla ışık nedeni ile rahatsız edici olabilirler. Bu nedenle korunum için etkili olacak yapısal önlemleri almalıdır. Güneş ışınları pencereye dik, 900C gelmesi halinde %90 etkili olur. 450C’ye kadar ışık şiddeti değişmez. Daha küçük açılarda şiddet azalır. Fazla güneş ışığı rahatsız edicidir. Gözler kamaşır. Dış duvardaki dolu-boş bölümler kuvvetli konstras yüzeylerin oluşmasına ve gözlerin rahatsız olmasına neden olur. Kırmızı üstü ışınlarını %80’i normal camlı bir pencereden girer. Bu ışınlar, kış aylarında yakıtta ekonomi sağlar, yaz aylarında rahatsız edici olur. Bu nedenle korunma tedbirlerine baş vurulur. Güneşten korunum için ya yapıya ek koruyucu elamanlardan yararlanılır. Ya da güneşin vereceği rahatsızlığı gidermek gerekir. Işık tutucu camlar iki cam arasına, cam liflerinden oluşan 3. Bir levha eklenmesi ile sağlanır. Bu ara katman ışık şiddetini azaltır ve yaygın ışık verir. Isı tutucu camlar demir oksit yada diğer metal katkılı camlardır, yeşil, mavi, kızıl, sarı görünüşlü olurlar. Isıyı %68, ışığı %38 keserler ve dışarıdan görünmeyi de önlerler.

Gürültü Korunum
Pencerelerde camların yüzey kitlelerinin azlığı ve kanat-telöre, telöre-duvar derzlerinin bulunması nedeni ile içeri soğuk havanın girmesine ve ısı kaybına sebep olmakla beraber gürültü korunumu bakımından da sakıncalıdırlar. Tek yüzeyli bir pencerenin sağladığı ses korunumu 20 dB, bir duvarın sağladığı ses korunumu 35-56 dB’dir. O halde pencereden giren sesin şiddeti, duvardan girene kıyasla 2-3 mislidir. Bir ticaret bölgesinde sokakta 60 phon şiddetinde gürültü olduğuna göre iç hacimde bu miktar 40 phon, sokakta 50 phon ise iç hacimlerde 30 phon olacaktır. 30-40 phonluk gürültü şiddeti devamlı olursa insan sağlığına zararlıdır. 30-65 phon ‘luk gürültü insanın ruhsal durumunu etkiler. 90-120 phon duyma hastalığının doğmasına neden olur. İnsan için gündüzleri 40-45 phon, geceleri 30-35 phon dayanılabilir sınır olarak kabul edilebilir. 70 phon rahatsız edici sınır olarak saptanmıştır. Dış gürültü pencerelerinden iç hacimlere 2 yolla girer:
1-Doğrama ve camların titreşiminden,
2-Telöre-kanat, telöre-duvar aralıklarından, 400 kg/m2’lik bir duvarın sağladığı ses yalıtımı elde edebilmek için 16 mm kalınlığınca cam kullanmak gereklidir. Kalın cam ekonomik olmayacağından ana caddeler üzerindeki pencerelerde kalınlığı 4,5-5,5-6,5 mm olan camlar kullanılır. Bu kalın camlar 40 dB’lik bir yalıtım sağlar. Çift camın sağladığı ses yalıtımı daha büyüktür. Aynı kalınlıktaki çift camlar belli frekanslarda biri diğerinin rezonans kaynağı olacağından çift camlı ses yalıtıcı olarak düzenlenen pencerelerde cam kalınlıklarını farklı seçmelidir. Rezonans frekanslarını düşük tutabilmek ve çift camlı pencereler camın birinin ağırlığını iki cam arasında ki açıklık ile çarpımının 100’den büyük olması kabul edilir. Gürültü ve seslerin büyük çoğunluğu telöre-kanat, telöre-duvar bağlantılarının doğru yapılması nedeni ile kalan aralık ve derzlerden girer. Bu aralıklar nemli ahşabın kuruması sonucu ortaya çıkar. Kanatlarda iyi kapanmayan ispanyoletler aralıkların kalmasına, ses ve gürültünün girmesine neden olurlar. Pencere büyüklüğünün ses ve gürültü korunumu açısından etkisi azdır. Kanat-telöre arasında ki derzlerin lastik veya plastik profil bantlarla kapatılması ile ahşap pencere doğramalarında da etkili bir ses ve gürültü yalıtımı sağlamak mümkündür. Özet olarak bir pencerede açılan kanatlar mümkün olduğu kadar az ve kanat telöre arasındaki derzleri aralıksız ve kısa olmalıdır. Tek yüzeyli pencerede kalın cam kullanılmalı yada çift yüzeyli pencereyi seçmeli. İki cam arasındaki uzaklık yeterli olmalıdır. Dış tarafa gelen cam kalın olmak üzere camların birbirine farklı ve bir misli kalınlıkta seçilmesi gerekir. Çift yüzeyli pencerelerde ses yalıtımını daha etkili hale getirmek olanağı da vardır. bu maksatla cam, kanat, telöre derzlerinin plastik yada lastik özel bantlarla yalıtılmasında başka ahşap kasa yerine, lento ve yanlarda ses emici dolgularla düzenlenmiştir. Üzeri delikli saç levha ile kaplı bir kasa sistemi gürültünün ve seslerin hemen hemen tam yalıtılmasına yardımcı olur.

Yapım Sistemlerine Göre Pencere Türleri

1-Kanatların hareketlerine,
2-Kanatların sayısına,
3-Kanatların yapım sistemine,
4-Sabit çerçevenin yapım sistemine,
5-Sabit çerçevenin duvara bağlanışına
6-Sabit çerçevenin duvar kalınlığı içinde oturduğu yere göre ayrılırlar,
1-)Kanatların Hareketine Göre : Düşey kenar üzerinde hareket edenler içe veya dışa açılanlar (yan dönel) Alt kenar üzerinde hareket edenler (alt dönel) Alt kenar ve yan kenar üzerinde hareket edenler (karma veya yan alt dönel) Sürülerek kenara toplanan ve yan kenara açılanlar (sürme-yan dönel) Yatay ve düşey eksenliler Yatay sürülerek katlananlar (katlama) Düşey sürülerek açılanlar (düşey sürme) Tümü ile düşey sürülerek gömülen kanatlar (düşey gömme) Aynı düzlemde yatay sürülen kanatlar (yatay sürme) Yatay sürülmekle beraber duvar içinde kaybolan kanatlar (yatay gömme) Kendi düzlemine paralel açılan kanatlar (paralel açılanlar) ismini alırlar. Bu tip kanatları yan dönel olarak açmakta gerekli takımları kullanarak mümkün olur.
2-) Kanatların Sayısına Göre: Tek kanatlı, Çift kanatlı, Üç kanatlı, Çok kanatlı, Çift kanatlı sabit ayaklı
3-)Kanatların Yapım Sistemine Göre Tek Yüzeyli Pencereler: Tek yüzeyli camlı Tek yüzeyli çift camlı Tek yüzeyli çift yalıtıcı camlar Tek yüzey üzerine bileşik ahşap kanat Tek yüzey üzerine bileşik metal kanat Çift Yüzeyli Pencereler: Derin telöre üzerinde içe ve dışa açılan ayrık kanatlar oturur. Çift yüzeyli, iki yüzey içe açılır ve çift yüzeyli ayrık kanatlı ismini alır, kanatlar ayrı ayrı açılır. Çift yüzeyli, iki kanat tek sabit çerçeve üzerine oturur, iki kanat bir kerede, beraber açılır ve Çift yüzeyli bileşik kanat ismini alır.
4-) Sabit Çerçevenin Yapım Sistemine Göre: Sabit çerçeve ya kanat ahşabı kalınlığında veya telöre kasadan meydana gelir, kasa, pencere iç kenarlarını lentoda ve yanlarda örten bir kaplamaya benzer bir gereğinde, çift yüzeyli ayrık kanatlı pencerede olduğu gibi, iç kanadı da taşır.
5-) Sabit Çerçevenin Duvara Bağlantısına Göre: Duvarın bitiş örgüsüne göre değişiktir, bitiş örgüleri dişli veya dişsiz olabilir. Dişli bitişler lentoda da devam eder, diş çıkıntısı tuğla boyutlarına göre saptanır, uygulanacak pencere tipine göre diş çıkıntısı ¼ tuğla=5,75 cm yada ½ tuğla=10 cm olur. Dişler duvarın iç veya dış yüzünde olabilir, buna göre sabit çerçeve (telöre) dişe içten veya dıştan basar. Dişler sabit çerçevenin oturmasına ek olarak yardımcı olduğu gibi yalıtım olanaklarını artırır. Duvar dişine içten oturan telöre-kanat bağlantısını sağlayan menteşelere yeter genişlik bırakılmasına elverişli olmalıdır.
6-) Sabit Çerçevenin Duvar Kalınlığı İçinde Oturduğu Yere Göre: Sabit çerçevenin dişli duvara oturuşunda dış tarafta geniş bir denizliğin oluşmasına neden olur ve dış görünüşte bina yüzeyine derin bir profillenme ve gölgelenme yapar. Telörenin derinliği artırılarak gerektiğinde, panjur ve kepeklerin bağlantısı sağlanır, telöre derinliği yetmezse, parçalı hale getirilerek artırılabilir. Telörenin bitmiş sıvanmış dış duvar yüzey üzerine gelecek şekilde oturuşu olumlu sonuçlar getirir içeride pencere önü genişler, gereğinde bu genişlikten faydalanmak mümkün olur, bina dış görünüşü daha çekici hale gelir. İçe açılan kanatlar az çıkıntı yapar. Ancak bakım ısı yalıtımı ve gürültüden korunum bakımından gerekli önlemler alınmazsa sakıncalıdır. Duvarın birkaç cm çıkıntı yapması telöre-duvar bağlantısı bakımından yararlı olur. Ancak, bina yüzeyinden içeri çekilen pencere birikmiş tozların yağmurla yıkanmasına engel olur, bu nedenle pencere doğramasının dışa oturması ve yağmur suyu akıntısının kesilmemesi doğrudur, ısı, ses ve gürültü yalıtımı için ayrıca gerekli önlemler alınabilir.

Pencere Bölümlerinin Adları:
Pencerelerin detaylandırılmasında adı geçecek bölümlerin anlaşılabilmesi için, bunların adlarını kısaca özetlenmesi faydalıdır: Pencerenin duvarla bağlantısını sağlayan hareketsiz bölümü: sabit çerçeve (telöre) hareketli bölümler: kanatlardır. Cam kanatlara veya kanatsız pencerede, sabit çerçeve üzerine oturur. Sabit çerçevenin, yan duvarlara oturan düşey parçaları: yan dikmelerdir. Araya gelen sabit dikme (ara dikme) dir. Lento ve pencere tabanına oturan yatay ağaçlar (üst ve alt) başlıklardır. Pencereyi yatay olarak bölen sabit ağaç (ara başlık) tır. Cam yüzeylerini bölerek küçük parçalara ayıran ağaçlar (kayıt) ismini alır. Çift kanatlı pencerelerde orta bileşim de derzlerini içten ve dıştan örten düşey çıtalar (bini) adını alırlar. Pencere tabanında dış taraf (dış denizlik) iç tarafı (iç denizlik) ismini alır. Pencere kayıtları bir bakıma kanatları takviye eder, daha ince ve küçük cam kullanılabilir, kırılma halinde ucuz değiştirilebilir. Ancak, kayıtların mahzurlu tarafları da vardır: kanatların takviyesi için kayıtlara ihtiyaç yoktur, kanat ağaçlarının kesintilerini artırmak yeter. Kayıtlar ışıklandırmada etkili cam yüzeyini azaltır ve büyük ışık kaybına neden olurlar, pencere maliyetini yükseltirler, malzeme ve işçilik artar, temizliği zorlaştırır. Nihayet kayıtlar, günümüz mimarisi ile bağdaşmaz. Pencerede Işık Alanının Saptanması: Pencerenin ışık veren alanının hesabı için pratik kurallardan faydalanmak mümkündür, bu kurallara göre: içinde yaşanan hacimlerde 1/6-1/8, ortalama 1/7 döşeme, kabul edilebilir. Şehir içi ve şehir dışında çeşitli maksatlara hizmet eden yapılar için değişik olanak kabul edilebilir. Şehir içi konutlarda : 1/8 döşeme yüzeyi Kırsal konutlarda : 1/10 “ “ İdare binalarında : 1/6-1/7 “ “ Okul ve hastanelerde : 1/5-1/3 “ “ Kat yüksekliğine göre de bu oranlar değişir. Zemin katta : 1/8 1. katta : 1/9 2. katta : 1/10 3. katta : 1/15 ve diğer bütün yukarı katlarda 1/12 olabilir. Pratik kuralların verdiği m2 yüzeyi, kaba yapıdaki pencere boşluğunu yansıtır. Asıl ışık veren cam yüzeyini saptamak için, sıva sabit çerçeve, kanatlar ve varsa kayıtların neden olduğu kayıpları göz önünde tutmak gerekir. Bir oturma hacmi için gerekli pencere yüzeyi: döşeme yüzeyi 30 m2 ise pencere ışık yüzeyi 1/6×30=5 m2 ikinci pencere tipi seçildiğine göre, kaba yapıdaki boşluğun 5×1,49= 7,45 m2 olması gerekir. Tamamen deneysel olan bu hesaplama basit bir yapı için yeterlidir. Bir hacme gerekli ışın tam ve doğru olarak hesabı için ışıklandırılacak hacmin genişliği, derinliği, yüksekliği, pencerenin genişlik ve yüksekliği ara sokak ve ana cadde ki yükseklik ve genişlikleri, pencerenin bulunduğu binanın kat yüksekliği, ışığın geliş açısı, gün ışığının faktörü, gün ışığı seviyesi, iç ve dış yansımalar, meteorolojik veriler, kapalı havada ışık yoğunluğu, günlük ve yıllık gün ışığı ortalaması, camlar, doğramalar ve kirlenme faktörlerinin göz önünde tutulması gerekir. Pencere Genişliği: Pencere genişlikleri için aşağıdaki boyutları önermek mümkündür. Çift kanatlı pencere……………………………………………… : 1,20-1,40 m Üç kanatlı pencere………………………………………………..: 1,80-2,10 m Dört kanatlı pencere………………………………………………: 2,40-2,80 m geniş olabilir. Sabit camlı kısımların genişliği temizlik yapılmasına olanak sağlamalıdır. İki taraftan temizlik yapmak için sabit camların iki yanları da açılabilir. Kanatlar olmalı, sabit cam 1,50 m’den daha geniş olmamalıdır. Pencere Yükseklikleri: Pencere yüksekliği, lento ve korkuluğun yükseklikleri toplamının hacim yüksekliğinden çıkarılmasında kalan kısımdır. Yüksek pencereden gelen ışık hacmi derinliğine girer. Bu nedenle lento yüksekliğini mümkün olduğu kadar az tutmak gerekir genellikle 25 cm yükseklik, lento için yeterli olur. Yapısal bir sakınca yoksa lentonun yapılmaması mümkündür. Ters kiriş olması halinde üst kat korkuluğu içine de girebilir. Storlu pencerelerde storu normal lento içine içinde düzenlenmesi, yada üst katın korkuluğun içine veya çatı içine alması mümkündür. Nervürlü döşemelerde nervürler arası boşluğuna da girebilir, bu durumlarda ışığın hacme giriş derinliği artar. Pencere Korkuluğu Yükseklikleri: Oturma hacimlerinde : 70-80…90cm (ayakta duranın dışarıyı görmesi için) 40-50 cm (oturanın dışarıyı görmesi için) Çalışma hacimlerinde : 90-100 cm (çalışma masasını pencere önüne koymak için) Mutfaklarda : 125-cm. (tezgah üzerine tencere, tabak, şişe koyabilme için) 90-100 cm alt kısma açılmayan pencerelerde. Wc, kiler vb. : 130-150 cm Gardırop vb. : 175 cm olmalıdır. Çok alçak korkuluk kullanılması yada korkuluk olmaması halinde demir parmaklık (fransız balkonu) yapılması gerekir. Pencere korkuluk yüksekliklerini saptarken, pencere altına gelecek radyatör yüksekliklerini de göz önünde tutmak gerekir. Çeşitli tip radyatörlerin yükseklikleri ve dilimlerinin birbirlerine eklenmesine sağlayan (göbek) arası boyutları imalatçı firmalar listesine alınır. Radyatöre bağlı korkuluk yüksekliği ve radyatör yüksekliğine döşeme üzerinde 10-12 cm, pencere tabanı altındaki 10 cm eklenerek saptanır. Dış Denizlik: Pencere tabanının dış tarafı (dış denizlik) hava etkilerine dayanıklı bir malzeme ile örtülür. Örneğin; galvanize şaç; veya bakır yahut alüminyum levha betondan eğimli düzlem üzerine konur. Levha dış sıvadan 3 cm kadar çıkıntılıdır, denizliğin üst kenara sabit çerçeve alt başlığı üzerine çivilenir. Yada alt başlık üzerine açılan testere yarığı içine girer. Yerinde dökme denizlik yoğun bir çimento ile hazırlanmış mozaik harcı ve kalıp yarımı ile yapılır, prizden bir süre sonra üzerindeki pürüzler düzeltilir ve zımpara taşı ile düzlenir. Alüminyum profillerle hazırlanmış dış denizlikler çeşitli genişliklerde hazır olarak satılır. Kenar bitişleri sıva ve pencere boşluklarına uygun biçimde bağlanabilir. Tabii taş plaklar yeteri eğimle pencere tabanı dışında, dış denizlik olarak da uygulanır. Rutubetin duvara geçmesini önlemek için altta bir bitümlü karton levha kullanılmalıdır. Pencerenin iç tarafında, iç denizlikler hacimlerin kullanışına göre ahşap tabii taş (mermer), seramik duvar kaplamaları ile kaplanabilir. Pencerede Isı Korunumu: Yapıda kullanılan malzemelerin ve elamanların ısı geçirgenlik kat sayıları (K değeri) birbirinden çok farklıdır., bunlardan bazıları aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir.

Yapı elamanları K değeri
Dolu ve delikli tuğla (36,5 cm) 0,87 Dolu ve delikli tuğla (30 cm) 1,01 Ahşap tek yüzeyli pencere 4,50 Ahşap tek kanat üzerinde çift camlı 6mm aralıklı 2,80 Ahşap tek yüzeyli, çift camlı 12 mm aralıklı 2,50 Ahşap, bileşik kanatlı 2,50 Ahşap, ayrık kanatlı 2,00 Çelik, tek yüzeyli 5,00 Çelik, tek yüzeyli çift camlı 6mm aralıklı 3,40 Çelik, tek yüzeyli çift camlı 12mm aralıklı 3,10 Çelik bileşik kanatlı 3,00 Çelik çift yüzeyli ayrık kanatlı 2,80 Bir yapı elamanının k değeri küçüldükçe, o elamanın ısı yalıtım değeri artar. Özellikle ahşap tek yüzeyli, ahşap pencerelerde 4,50 olan k değeri kalınlığı 36,5 cm olan bir tuğla duvardan 5 defa fazla ısı kaybına neden olur. Şiddetli esen rüzgarda bu kayıp daha da artar. Isıtılan bir hacimde pencerelerin neden olduğu ısı kaybı oldukça yüksektir. Isı tekniği bakımından pencere, dış duvarın en zayıf noktasıdır. Çelik pencerelerde kayıp daha fazladır. Fazla ısı kaybını karşılamak için, ısıtmayı artırmak yada fazla yakıt sarf etmek gerekir. Isı kaybını ve diğer tesis ve işletme masraflarının azaltılması için: pencere boyutlarını kısıtlamak, çift yüzeyli pencereler veya yalıtıcı camlar kullanmak gerekir. Çok aşırı olmakla beraber 3 katlı camlarla, arası, 12 mm olması halinde, k-değeri 1,75’e inebilir, telöre-duvar bileşiminde de telörenin oturuş biçimine göre, duvar yolu ile önemli ısı kaybı ve bu noktada yoğunlaşmalar olur. Bu nedenle gerekli ısı yalıtımı önlemleri de alınır. Rüzgar korunumu için pencere doğramalarında alınması gereken önlemler ısı korunumu için düşünülenlerin aynıdır. Pencere yüzeyinin büyümesi ile, rüzgarın yüzeye yaptığı basınçta büyür, camın sarsılması ile kırılma olmasa bile cam macunu gevşeyebilir. Rüzgarla birlikte yağan sağanak yağmura karşı da korunum gerekir. Derzlerden kanat-telöre arasına giren yağmur suları evvelce belirtildiği gibi, doğrama alt başlığında toplanarak dışarı atılması lazımdır. Pencerelerin rüzgar ve yağmurdan korunması için en uydun çözümlerden biride binanın bu tür etkenlere karşı iyi biçimlenmiş ve yerleşmiş olmasıdır, doğru bir ağaçlandırmada korumaya yardımcı olur. Ana Yapım İlkeleri

Tek Yüzeyli Pencereler:
Bu pencere sabit bir çerçeve ile kanatlar ve camdan oluşur. Ancak dış etkenlere, rüzgar, yağmur ve doluya karşı yeterli bir koruma sağlayamadığından ısıtılmayan, bodrum depo gibi, ikinci derecedeki hacimlerde kullanılması daha doğrudur. Birinci iklim bölgelerinde de oturma hacimlerinde kullanılabilmekle beraber, bu bölgede de çift yüzeyli ayrık veya çift yüzeyli bileşik kanatlı pencereler kullanılması öğütlenir. Sabit çerçevenin yan dikmeleri ile alt veya üst başlık köşe bileşimi zıvana lamba ile bağlanır. Köşe bağlantılarında, temizi 45mm olan kalınlık 3 eşit parçaya bölünür ve her parça 15 mm genişliğinde olur ve ekler ağaç çivi ile pekleştirilir. Kanatlarda köşelerin bağlantılarının, kanadın hareketli bir elaman olması nedeni ile daha rijit hale getirilmesi gerekir. Bu nedenle kanatlar da ağaç veya galvanize yıldız çivi ile pekleştirildikten başka iç taraftan görülen galvanize köşe bentlerinden de faydalanmakta yarar vardır. Böylece kanadın sarkmaması, deforme olması önlenir. Ülkemizde kanat köşeleri, kırlangıç kuyruğu eklerle veya kamalarla birleştirilir. Kanatların sabit çerçeveye binme derinliği 12-15 mm olur. Macun için açılan yuva derinliği cam kalınlığına bağlı olarak değişir. 2,8 mm cam için 15mm’lik derinlik, 1,8’lik camlar için 12 mm derinlik yeterlidir. Kalın camlarda derinliğin artırılması gereklidir. 4-6 mm’lik camlarda 16-20mm’ye kadar derinleşebilir. Çift camlar için özel detay uygulamak zorunludur. Yerine macunla oturan camlarda macunlu tarafın dışa geleceği unutmamalıdır. Özel detaylar için çıta kullanmak gerektiğinde, çıtayı dış tarafa getirmemeli kolaylıkla bozulur, gerekli tedbirler alınarak, içte çıta kullanılabilir, dışta çıta kullanmak zorunlu ise, hafif metal profillerinden faydalanmak , özellikle kanat alt başlığı için daha emniyetli olur. Kanadın cam kenarına bitişen iç profillerinde, alt başlıkta içe doğru eğim vermek, terleme sularının cam kenarından uzaklaşmasına, akmasına yardımcı olur. Profillerde keskin köşeler kullanmak doğru değildir. Boyanın çabuk aşınmasına neden olur. Keskin köşelerin zımpara kağıdı ile silinerek, yuvarlatılması lazımdır.

Tek Yüzeyli Çift Camlı Pencereler:
En eski çift camlı pencere tipi, tek kanat üzerine ayrı ayrı iki camın oturtulması ile elde edilen tiptir. Ancak iki cam arasına toz girme tehlikesi ve aralıklarındaki havanın kapsadığı su buharına, dış camın iç yüzeyinde yoğunlaşması ile kirlenmeye yol açar, camlar arsında ki hava rutubetinin rutubet emici maddeler aracılığı ile giderilmesi bu pencereyi daha kullanışlı hale getirmektedir.

Yalıtıcı Camlarla Pencere:
Bu tür camların kullanılması, ayrık çift yüzeyli, bileşik çift yüzeyli ve benzeri pencerelerin ısı yalıtımı açısından yerini almaktadır. Çift katlı tek camlı pencere konstrüksiyonluğunu sadeleştirmekte, temizliği kolaylaştırmaktadır. Tek yüzeyli pencerelere, kanatların üzerine bırakılacak faturalar altında oturan ikinci bir kanat takmak mümkündür. Elde edilen çift yüzeyli pencere, kullanma kolaylık sağlar, temizlik için takma kanadı açmak yeter, telöröyü kalın seçerek, ana kanat-telerö birleşimini çift ftura üzerine oturtmak mümkün olur, ısı ve ses yalıtım bakımından daha gelişmiş bir pencere tipi elde edilir. Takma kanadın ahşap yerine metal profillerden faydalanarak yapımı mümkündür, (z) şeklin de çelik veya hafif metal profiller kullanılabilir.

Çift Yüzeyli Pencere
Çift yüzeyli pencerede iki ayrı kanat vardır. Bu kanatlar; Ayrık çift yüzeyli pencerede ayrı ayrı içeri, Derin telöreli pencerede içe ve dışa, Birleşik çift yüzeyli pencerede, bir defada ve içeri açılır, Bu pencerelerde, çift camlar arsındaki uzaklık, açılan kanatta derz uzunlukları ve derz yalıtımı itinalı yapılmak şartı ile oldukça iyi ısı ve ses yalıtımı sağlamak mümkündür, Ayrık çift yüzeyli pencerelerde dış ve iç kanatları birbirinden ayıran kasa aynı zamanda duvar kenar yüzeyinin örtülmesine ve duvarda ısı yalıtımına yardımcı olur, kasa arka boşluğunun yalıtıcı bir dolgu ile doldurulması bu yalıtımı artırır. Camlar arasındaki aralığın ısı ve ses yalıtımı açısından doğru saptanması gerekir. Birleşik çift yüzeyli pencerede camlar arasındaki aralığı 30-60 mm tutmak mümkündür. Bu pencereler, ahşap derinliği fazla olması nedeni ile ışığı kesmez ve aynı zamanda iç denizliğin geniş kalmasını sağlar. Camlar arsı 50 mm olarak saptandığında ısı yalıtımı bakımından yeterli olur. Bir kerede açılır tek ispanyolet kullanılır. Az ahşap gerekir bakımı kolaydır. Birleşik çift yüzeyli pencerede telöre derinliği fazladır. Tek ağaç yerine birbirine yapıştırılmış parçalı telöre kullanılması ahşabın dönmesini önler. bU pencerede iç kanat taşıyıcıdır. Kendi menteşesi ile telöreye asılıdır, dış kanat iç kanada asılmıştır, iki kanadın bir biri üzerine aralıksız oturması için açılabilir mandallarla bir biri üzerine sıkıca kapatılır. Birleşik çift yüzeyli pencerede iki yapım sistemi uygulanabilir. Biri yukarıda açıklandığı gibi kanatların bir biri üzerine aralıksız kapanışı öteki kanatlar arasına açık bırakan yapım sistemidir.

Tek Yüzeyli Pencerede Yapım:
Özel bir isteğe cevap vermesi söz konusu olmadıkça, pencerelerde kullanılan temiz ahşap kalınlığı 45 mm’dir. Bu kalınlık işlenmemiş durumunda 50 mm kalınlığındaki ahşaptan elde edilir. Doğramada telöre genişliği pencere boşluğunun dişsiz veya dişli bırakılmış olmasına bağlı olarak değişir. Kanat ahşabı genişliğinin, varsa tuğla duvar derinliği göz önünde bulundurulmakla birlikte, kanat-telöre bağlantısını sağlayan menteşe için gerekli genişlikte, sıva örtüsü için, varsa iç köşeye oturacak çıta genişliğine katılarak saptanması gerekir. Pencere iç tarafında açılacak profillerin evvelce açıldığı gibi temizliği zorlaştırmayan ve ışığı kısıtlamayan sade profillerden seçilmeli bu profillerin camın oturduğu macun yuvası genişliğini aşmaması gerekir aksi halde, kanat köşe bağlantıları için gerekli geçmelerin incelerek zayıflamasına neden olur. Kanat ağacın genişliğine köşe bağlantıları göz önünde tutularak 55 mm’den küçük yapılmaz. Telöre genişliği 65-75 mm sınırları içinde kalabilir. Yağmurluk ve damlalıkla biten kanat alt başlığı, memleketimizdeki uygulamalarda, tek parça ağaçtan soyularak elde edilir. Uygun bir detay ve itinalı işçilikle yağmurluk çıkıntısı ayrı iki parçadan oluşturmakla mümkündür. Kanat-telöre birleşim derzleri için en sade kesit, tek lambalı derzdir. Ancak ısı ve ses korunumu söz konusu olursa yetersiz kalır. Bu nedenle oturma ve yatmaya ayrılan ve diğer yaşanan hacimler için uygun değildir. Çift lambalı veya lambalı birleşimler sözü geçen hacimler için daha uygundur. Tek kanattan oluşan, tek yüzeyli pencerelerde kanat bir düşey kenardan telöreye menteşe ile asılırken öteki düşey kenarı maksada uygun düşen bir kapanış takımı ile telöre üzerine kapanır. Kanat-telöre birleşim derzleri yağmur sularının içeri sızmasına neden olur, ahşap pencerelerde bunun önüne geçilemez ancak sızan suların tekrar dışarı atılması mümkündür. Daha evvelde açıklandığı gibi suları, sabit çerçeve alt başlığında açılan bir iç kanalda toplamak mümkündür, bu iç kanala verilecek küçük bir eğimle ve yerine sıkıca oturtulmuş bakır boru ile sızan sular tekrar dışarı akıtılır. Suların, iç kanalda toplanması yerine doğrudan ve beklenmeden dışarı akıtılması da mümkündür. Bunu sağlamak içinde yatay kesitte görülen düşey iç kenardaki kanalı ve buraya sızacak suları telöre alt başlığında dışa açık bir şekilde profillendirmek yeterli olur. Çift kanatlı pencerelerde ortada veya genişliği farklı kanatlarda bir kenara daha yatkın iki kanadın üzerinde iç ve dışta binilerle örtülü kapanış çizgisi bulunur. Genellikle içe göre, sağ kanat sol kanat üzerine örtülüdür. Kapanmayı sağlamak için ispanyolet tiplerinden biri kullanılır. Tek kantlı pencerelerde kavrama ispanyolet kullanılması daha sıkı kapanmayı sağladığı gibi görünüşü de daha sade olur. Pencere, ara dikme ile bölünürse kanatlar bu dikme üzerine kapanır. Bu tertipte, ara dikmenin genişliği mümkün olduğu kadar azaltmak gerekir. Kapanış içi mandal ve benzerleri ile iki kanadın ayrı ayrı kapanmasını sağlamak için kapazlama ispanyolat veya gömme, kavramalı ispanyolet tiplerinden birini kullanmak gerekir

Çift Yüzeyli Pencereler:
Çift yüzeyli pencereler ülkemizde ayrık ayrık ve birleşik olarak üç tip halinde uygulanmaktadır. Çift yüzeyli pencereler ısı ve ses yalıtımını sağlar çift yüzey yerine tek yüzeyli tiplere çeşitli nitelikte çift camlar takarak ısı ve ses korunumunu sağlamak olanağı da vardır.

Ayrık Çift Yüzeyli Pencere:
Bu pencerelerde kanatlar ayrı ayrı açılırlar, kapanırlar, iki cam yüzeyi arası, çeşitli fiziksel şartları yerine getirmek üzere ayarlanır, dışa gelen kanatlar telöre üzerine bağlanır, iç kanatlar, iç kenar kaplaması veya pervaz üzerine bağlıdır. Sıva ve derz örtüsü çıtalarının kullanılmaması halinde görülen ahşap genişliği duvar kenarında azalabildiği gibi iki cam arasında da küçülerek, 82 mm’de 72 mm’ye indirilebilir. Kasa kalınlığını artırarak kanadı doğrudan kasa üzerine faturalarla oturtmakla mümkündür. Bu durum, iç kanadın biraz daha gömülerek iki cam arasının yaklaştırılmasına yarar, ısı yalıtımı bakımından konveksiyonunu önleyici bir tertip elde edilmiş olur. Ayrık çift yüzeyli içe açılan pencerelerde, genişlik ve yükseklikler birbirinden farklı dış pencere küçük iç pencere daha büyüktür. Her iki pencerenin de içe açılması bu farklılığı gerekli kılar. Ayrık ve doğrudan derin telöreye oturan, içe veya dışa açılan kanatlarda bu farklılık yoktur, kanat büyüklükleri aynıdır. Dışa açılan kanatlar özellikle fazla rüzgarlı olan bölgelerde yararlı olur, rüzgar basıncı kanatların telöreye daha sıkı basmasını sağlar ve yalıtıma daha etkili olur. Bu pencerelerde telöre dişsiz duvara oturur . dışa açılan kanatların açık durumda dış duvar yüzeyine paralel gelinceye kadar açılması veya çengeller ayrımı ile yüzey dik tutulması olasılığı vardır. Bu pencerelerde yaz aylarında iç kanatların çıkartılıp tek yüzeyli pencere olarak kullanılması halinde kullanma kolaylığı gibi eskimenin de bir miktar önlenmesi mümkündür. Dışa açılan kanatların rüzgara karşı tam koruyucu olabilmesi için ortada da sabit ara dikmeye dayanması gerekir. İç kanatların aynı dikmeye bastırılması yada normal iki kanatlı bir pencere olarak yapılması olasılığı da vardır. Dışa açılan kanatlar gömme mandal, çengeller veya gömme-kavrama ispanyolet yardımı ile kapatılır.

Birleşik Çift Yüzeyli Pencere:
Birleşik çift yüzeyli pencereler açılıp kapanma kolaylığı ve hemen hemen çift yüzeyli pencerelerin sağladığı ısı korunumunu sağlar daha az ahşapla yapım olanağı vardır. Derin telöreli çift yüzeyli ve kasalı çift yüzeyli pencerelerin aksine yalnız bir ispanyolet takımı ile çalışır. Camlar arsında ki aralık 25-55 mm olabilir. Isı korunumu bakımından en uygun aralık 45-55 mm’dir. Arada hareketsiz kalan hava tabakası ısı kaybını önler. Genellikle olduğu gibi birleşik kanatların kapanma derzleri üç bant halinde bastığında ayrık kanatlılara kıyasla daha az yalıtıcıdır, ancak alt başlıktaki hafif metal profiller ve bütün kanat sabit çerçeveyi saran plastik veya kauçuk bantlar kullanmak, gerek ısı gerekse ses yalıtımı bakımından daha sağlıklı bir bileşik kanatlı pencere yapımına olanak sağlar. Kanatlar yalnız temizlik için birbirinden ayrılır, iki kanadın bir biri üzerine sıkı kapanışı evvelce belirtildiği gibi özel mandallar yardımı ile olur. Pencere kanatları tek yada iki parçadan oluşan bir sabit çerçeveye oturabilir. İki parçalı telörede dış parça, kepenk, panjur gibi elamanların bağlanışı için elverişli mesnetler sağlar. Yalıtımlar konusunda sözü edilen tek yüzeyli pencerelere içten takma kanat eklenerek elde edilen pencerelerde bileşik çift yüzeylerin yerine uygulanabilir.

Sürme Pencereler:
Sürme pencereler genellikle yüzey m2 ’si fazla olan pencerelerdir. Kendi yüzey düzlemleri içinde hareket eder kanatlar ne içe ne dışa sarkmazlar. İstenilen açıklıkta tutulabildiklerinden havalandırma için istenildiği gibi ayarlandırıldığı mümkündür. Bazı sistemlerde, kanatların, her kenarında iyi sıkışarak kapanması nedeni ile rüzgar sızlanmasının önüne geçilebilir. Genel olarak sürme pencerelerin bir bölümü açılabilir. Tümü açılamaz, oldukça komplike detaylar uygulanarak sürme pencereyi düşey yada yatay olarak duvar içine gömmek mümkün olur, ancak maliyet yükselir. Sürme pencereler, kanatların hareketine göre düşey sürme yada yatay sürme olurlar.
Düşey Sürme:
Düşey sürme pencereler iki kanatlı, bazen de üç kanatlı olarak yapılır. Kanatların yatayda birleşim çizgileri ayakta duran yada oturan kimselerin görünüşünü engellemeyecek yükseklikte kalacak biçimde düzenlenir. Tam ve engelsiz bir açılış için düşey sürme-gömme pencereler uygulanır.

Reklamlar

Read Full Post »

PENCERE HAKKINDA TEKNİK BİLGİLER 
 
AHŞAP PENCERELER
Ahşap pencereler ahşabın olumlu özellikleri nedeni ile asırlardır kullanılmış bugünde aynı kullanım değerini koruya gelmiştir. Ahşap pencere iyi korunursa hava etkileri ile değişmez. Yağmura, güneşe, havadaki çeşitli gazlara, soğuk ve sıcağa dayanıklıdır. Hafiftir, gereği kadar serttir, işleme tekniği açısından uygundur, her biçime uyar, her isteği yerine getirebilir. Ahşap başka hiçbir malzemede olmayan özelliklere sahip olduğu için pencere yapımı için en uygun malzemedir. Diğer malzemelerle kolaylıkla birleştirilebilir. Değişen hava şartlarına uygun ahşap seçimi iyi bakım, gereği gibi kurutma deformasyonları önlemeye yardımcı olur. Ahşap pencere özellikle konut yapımında oldukça düşük olan maliyetinden dolayı her zaman için geçerlidir. Isı kabı az olduğundan ısıtma masrafının azaltılmasına yardımcı olur. İç hacim rutubeti ne olursa olsun ahşap yüzeylerinde su buharı yoğuşması olmaz.

Doğramalık Ahşabın Seçimi
Pencere doğramaları için kullanılan ahşap çıralı çamdır. Sarı veya kara çam olabilir. Çıralı çamın yapım sırasındaki rutubeti en çok %12-20 olmalıdır. Çürümüş ahşap kullanılmaz. Mavi renklenme olabilir. 1 metre uzunlukta bulunduğu yüzeyin kısa kenarın 1/3’nü geçmeyen çapta yalnız bir tane bulunabilir. Budaklar parçaların birleşim noktalarına getirilmez. Kaynamamış düşücü budaklar çıkarılır. Yeri sağlam ahşapla doldurulur. Dolgu parçasının lifleri ana parçanın lifleri doğrultusunda olur. Bu tamir parçaları 1 metrede 2 adetten fazla olamaz. Çatlaklar bir yüzde kalmak üzere 1milim geniş 5 cm uzun olabilir. Daha iri çatlaklar doldurularak tamir edilir. Ahşabın lifleri eğri olmamalı, içinde reçine keseleri bulunmamalı, 5mm geniş 5cm uzun keseler varsa temizlenerek tamir edilmelidir. Yapımda piyasada her zaman bulunabilecek standart ölçülere uymalıdır. Bu nedenle 4 m uzunluğu ve 5cm ve katlarını aşmamak lazımdır. Kasa, kanat ve kayıtlar eksiksiz yapılmalıdır. Yapımı tamamlanan pencerelerin atölyeden çıkmadan evvel bezir ve bir kat astar boya ile boyanması ahşabın rutubetini sabit tutabilme ve deformasyonları önleme bakımından yararlı olmaktadır. Atölye ve şantiyede hazırlanmış olan doğramaların depolama sırasında bir birine dokunmadan aralarına latalar yerleştirilerek istif edilmesi ve kapalı hacimlerde tutulması gerekir.

Pencerelerin Görevi
Pencere binalarda en çok görevi olan yapı elamanlarından biri olması nedeni ile binanın kullanış olanaklarına ve içindekilerin sağlık ve yaşamını büyük ölçüde etkiler. Pencere iç hacimlerle dış dünyanın bağlantısını kurar. Hacimlere gün ışığı, güneş ve temiz hava sağlar. Kışın yağmur, kar, rüzgar ve soğuktan yazın yüksek ısı ve güneş ışınlarından korur. Sokak gürültüsünün de önlenmesi de pencerelerin görevleridir. İçeriden dışarının görülmesini sağladığı gibi, dışarıdan görünmeyi önler. Bütün bu görevlerin yanında pencere bina dış yüzeyinde ve iç hacimlerde düzenlenişi biçimi ve boyutları ile estetik açıdan da büyük katkıda bulunur.

Bir pencerenin yerine getirmesi gereken görevler şöyle özetlenebilir:
1-İç hacimlerin yeterli ölçüde aydınlanması
2-Etkili bir havalandırma,
3-İç hacimlerin dışla bağlantısını kurma,
4-Hacimlerin yerleşme düzenine katkıda bulunmak,
5-Sıcak, soğuk, yağmur, rüzgar ve gürültüye karşı korumak,
6-Işığa ve güneşe karşı korunum sağlamak,
7-Kolay kullanış ve rahat temizlik yapmayı sağlamak
8-Ekonomik oluş, yapımda ucuzlukla beraber diğerinden kaybetmemek ve az bakım masrafı ile korunumun sağlanmasıdır.

Bütün bu nedenlerle bir pencerenin boyutları biçimi bütün içinde düzenlenmesi ve yapısal açılardan titizlikle incelenerek seçilmesi gerekir.

Gün Işığı İle Aydınlatma
Bir hacmin maksada yararlı bir şekilde ışıklandırılması pencere boyutlarının yeterli ve maksada uygun seçilmesine bağlıdır. Büyük şehirlerde yaşayan insanın günlük yaşantısının 21 saati kapalı hacimlerde geçer. Buralarda görme, doğal veya yapay ışıkla sağlanır. Görmeyi sağlayan kesin bir ışık şiddeti belirlemek olasılığı yoktur. Ancak 40-80 lüks görme için gereklidir. Görmeyi sağlayan ışığa karşı ruhsal açıdan rahatlık sağlayan ışık şiddetini saptamak olasılığı yoktur. Ancak güneş ışınlarının olumu etkisinin nedeni bellidir. 400 mm dalga boyundaki ışık kanda kamçılayıcı bazı maddelerin oluşmasına yardımcı olduğu bilinmektedir. Dışarıda tam kapalı gök olması halindeki ışık görüş için yeterli ışıktır. Güneşi az bölgelerde güneşin ruhsal etkisi göz önünde tutularak içinde oturulan veya çalışılan hacimlerin güneşe göre yönlendirilmesi gerekir. Oturma, çalışma, çocuk odaları hatta mutfak evin güneş alan yönünde tertiplenmelidir. Ev kadınının günün oldukça bir bölümünün mutfakta geçirmesi bunu zorunlu hale getirilir. Yatak odaları doğu, batı hatta kuzeye bakabilir. Çünkü güneşin olmadığı saatlerde kullanılır. Oturma hacimlerinde yeterli ışık sağlamak için pencere büyüklüğünü oda yüzeyi metrekaresine göre veya içindeki eşya ve buna benzerin durumuna öre saptamak yeterli olmak. Yapılan incelemeler 1/3, 1/5, ½ orantılar vermiştir. Böyle olmakla beraber sürekli oturulan hacimlerde 1/6-1/10 döşeme yüzeyi=pencere yüzeyi olarak kabul edilebilir. Hacmin ortasında pencere önünden ölçülen derinliğin yarısında yerden 80-100 cm yükseklikteki P noktasında ışık şiddeti 50 lüksten az olmamalı ve yan duvarlardan 1m uzaklıkta bu miktar % 1’den fazla fark etmemelidir. Pencerelerin gelen doğal ışığa bağlı olarak hesap edilip boyutlandırılmasının uygun olacağı doğru olmakla beraber alt katların büyük pencereli üst katların gittikçe küçülen pencerelerle düzenlenmesi binadaki kitle birimlerine nadiren uygun düşer. Ekseri pencereler. Mimari düzenleme nedeni ile birbirlerine uygun olarak boyutlandırılırlar. Bu nedenle bazı nedenlerle, bazı hallerde aydınlatma bakımından en uyumsuz pencereyi uygulamak zorunda olabilir.

Havalandırma
Pencereler aracılığı ile havalandırma rüzgarın binanın iki yüzeyinde doğurduğu basınç farkından veya dış ve iç ısı farkları ile sağlanır. Havalandırma kanatları pencerenin alt kenarında temiz hava girişi üst kenarında ki kirli hava çıkışı sağlayacak biçimde düzenlenir bu giriş çıkışın döşeme ve tavan sayesinde olması havalandırmayı daha etki hale getirir ve özellikle döşeme seviyesindeki kirli havanın değişmesi mümkün olur. Hem rüzgarla hem de iç dış sıcaklık farklarından faydalanarak yapılacak havalandırmayı sağlayabilmek için hava giriş çıkış kanal veya kanatlarının ayrı ayrı 300 cm2 olarak kabul edilmesi uygun olmaktadır. Havalandırma kanatlarında yağmur etkisi de göz önünde tutularak bir değerlendirme yapılırsa hava giriş çıkış kanatlarının ya dışa yada her ikisinin de iç açılması gerektiği görülür. Yağmur etkisi göz önünde tutulmadığında düşey sürme pencereler sürekli havalandırma bakımından uygun pencerelerdir. Ayarlanabilir havalandırma kapakları hacim içinde zararlı olabilecek aşırı hava akımını önler. Yan dönel, alt dönel, yatay sürme, düşey eksenli paralel açılan pencereler sürekli havalandırma içi n elverişli değildir. Boy yüksekliği içinde hızlı hava akımına neden olurlar. Düşey sürme ve üst dönel açılışlı pencereler ayarlanabilir hava akımı sağlayabilirler. Hava giriş çıkış kanalları ayarlanabilir olmalıdır. Yan dönel açılan pencereler sürekli havalandırma için uygun değildir. Soğuk havada hacmin soğumasına sebep olabilirler. Sıcak sakin havada iç dış hava aynı ıs derecesinde kalacağından faydasız olur. Tek noktadan örneğin; yalnız pencere altı veya döşeme üstü yada lento veya pencere üst kenarındaki hava kanalı akım sağlayamadığından hemen hemen etkisiz kalır. Başka olanak yoksa yan dönel açılan pencerelerde havalandırma kısa süreli kesintili bir şekilde yapılabilir. Ancak odanın havası soğumadan pencere kapatılır.

İç Dış Bağlantı
Pencerelerin görevlerinden biride iç dış bağlantıları kurmaktır. Kurulacak bu bağlantılar görse, fiziksel ve ruhsal bağlantılardır. Görsel bağlantı içten dışın gözle kavranmasıdır. Fizik bağlantı insan vücudunun ya ve boyutları ile ilgilidir. Dışa eğilmek ve yangında dışarıya atlamak gibi eylemler söz konusudur. Bu nedenle kanat genişliği saptanırken bu eylemlerde göz önünde tutulmalıdır. Pencere yüksekliğinin saptanmasında korkuluk yüksekliği esas olarak kabul edilir. Bu yükseklik en çok 1 m olarak kabul edilir. Pencerenin üst kenarı lento altı bitmiş döşeme üzerinde en fazla 2 m olmalıdır. İskemle ya da koltuktan otururken dışarının rahat görünebilmesi için korkuluk yüksekliğinin 0,75 ten daha yüksek olmaması gerekir. Bir yatak odasında yatarken dışarının görünebilmesi için korkuluk yüksekliği 0,65 m olmalıdır. İnsan boyutlarına göre en küçük pencere 0,65×0,85 olmalıdır. Korkuluk yüksekliklerinin katlar yükseldikçe azalması gerekir. Ancak doğuracağı sakıncalar göz önünde tutularak koruyucu tedbirler alınmalıdır. Ruhsal bağlantı için gerekli pencere boyutları kesin olarak saptanamaz. Kişilerin ruhsal durumları çok değişik olduğundan ayrı ayrı pencere boyutları olmalıdır. Çok şeffaf yüzeylerle düzenlenen hacimler bir bakımı emniyetsizlik ve korunmamış olma duyguları uyandırırken, bir bakıma da uzaklık ve bağımsızlık duygusunu da getirir. Hiç penceresi olmayan hacim darlık ve tutuklanma duygusu doğururken emniyette olmanın verdiği içsel rahatlığı da sağlar. Sağlam ve kapalı olma hallerini belirleyen bu iki uç arasında huzursuzluğu ortadan kaldıran pencere boyutlarının kabul edilmesi gerekir.

Özet olarak: Sabit, paralel açılışlı alt ve üst kenar açılışlar, fizik bağlantı için uygun olmayan pencerelerdir. Şeffaf yüzeyleri sık kanatlar kayıtlar ara başlıklarla bölünmeyen küçülmeyen pencereler görsel bağlantıyı iyi sağlar. Yatay sürme, çok kanatlı, katlama pencereler görsel bağlantıyı engeller. Ruhsal bağlantı açısından uygun olacak pencereler için hiç biri veri saptanamaz.

Isı Yalıtımı
Bir konutta, pencerelerde kullanılan camın tek katlı olması, kanadın sabit çerçeveye tam oturmayışı, rüzgarların etkili oluşu gibi nedenlerle ısı korunumu önemli bir konu haline gelmektedir. Birkaç tabaka cam kullanmak, sabit çerçeve-kanat, sabit çerçeve-duvar derzlerini elastik bantlarla yalıtmak ve titiz bir yapımla iyi bir ısı tutucu pencere elde etme olanağı vardır. Ancak bu tutum pencereler için alışılmış olan maliyetin sınırını açar. Bu nedenle ısı korunumu pencerenin diğer görevlerini yerine getirmesinde olduğu gibi yapısal açıdan olmaktan öte, maliyetle de ilgili bir problem olmaktadır. Hacimlerde kışın sıcağın, yazın serinliğin minimum bir masrafla sağlanması için pencerelerin ısı geçirgenliğinin mümkün olduğu kadar az olması gerekir. Bu açıdan ele alındığında pencereler, yeteri kadar küçük olmalı ve duvarlarında katkısı ile dengelenebilmeli büyük pencereler güneş ışıklarından yararlanarak hacmin ısınmasına yararlı olurlar. Özel binalarda yüzeyleri büyük tutulabilir. Mal sahipleri ısıtma giderlerini ön planda görmeyebilirler. Ancak sosyal konutlarda az gelirli kiracı ailelerin bütçelerine göre yaşama zorunluluğundan ötürü yakıt giderlerini göz önünde tutmak ve pencerelerin ısı geçirgenlik kat sayısını standart değerlerle mümkün olduğu kadar yaklaştırmak gerekir. Derzlerin Etkisi Isı geçirgenlik kat sayısının saptanmasında derzlerin uzunluğu ve yalıtma olanağı göz önünde tutulmalıdır. Değişik pencere tiplerinde, belli bir havalandırma ihtiyacına göre pencere yüzeyinin derz uzunluğuna oranı, rüzgar etkisine ve iç kapıların hava geçirme durumuna bağlıdır. Pencerenin malzemesi kanat-telöre birleşim derzleri yapım sistemi daha az etkili olur. Metal pencere, uygun boyutta iyi kaplanır, derz uzunluğu az ve binanın rüzgarsız yönünde ise ahşap ya da plastik pencereye kıyasla aynı değerdedir. Buna karşılık, ahşap ve plastik pencereler derzlerin uzun ve geçirimli olması ve rüzgarlı yönde bulunmaları halinde metal pencerelere kıyasla %50 daha fazla kayba neden olur. Isı geçirgenliği ve buna bağlı olan ısı yalıtımı açısından ele alınarak değişik pencereleri birbiri ile karşılaştırmak ısı yalıtımı ile ilgili bütün faktörler göz önünde tutulmadıkça yararsız olur. Bir çift yüzeyli pencere için yapılan hesaplamalarda 5, 3,5,2,5 yıl gibi süreler içinde yakıt masraflarından yapılan ekonomi ile pencerelerin kendilerini ödeyebileceği görülmüştür. Ancak pencerelerin planlanması ve detaylandırılmasında aşağıda belirlenen etkenler göz önünde tutulması gerekir.
1- Pencere yüzeyinin derz uzunluğuna oranı,
2- İç-dış ısı farkı,
3- Isıtmaya, yakıp söndürerek ara verme,
4- Pencerenin yönü,
5- Derzlerin uzunluk ve geçirimliliği
6- Rüzgar şiddeti,
7- Her ısıtıcı birim için ısıtma tesisinin maliyeti,
8- Pencere maliyeti,
9- Her ısı birimi için verilen ısının maliyeti,
10- Isıtma tesisinin tamir ve işletme masrafları,
11- Pencerelerin tamir ve idame masraflar vb. gibi etkenler, Pencerelerde Isı Yalıtımı İçin Özet Olarak: Pencere küçük veya açılan kanat derzleri uzunluğu az olursa daha az ısı kaybolur. Sabit camlı bir bölümü olan pencere, aynı boyutta tümü ile açılan bir pencereden daha iyi yalıtıcıdır. Şiddetli rüzgarlı bölgede ısı kaybı malzemenin ısı iletkenliğinden fazla, iyi kapanmayan derzlere bağlıdır. Rüzgarların girişini iyi kapanan kanat yapısı ile önlemeyi ve elastik yalıtıcı profiller kullanılmalı ya da sabit camlarla rüzgar girişini önlemelidir. Çift yüzeyli pencerelerde iki cam arasında hareketsiz ve kuru bir hava kütlesi sağlanmalıdır. Dışarı açılan kanatlarda rüzgar basıncından faydalanarak kanadın telöreye sıkı basmasını sağlamak olanağı da vardır. Pencerelerin ısı yalıtımı açısından hesabında, perde, stor, panjur ve kepenklerin katkısı hesaba girmez. Fakat bunlar da yalıtımın artmasına yardımcı olurlar.

Yağmurdan Korunum
Yağmur hangi yönden gelirse gelsin kapalı bir pencerede, kanat-telöre derzlerinden, telöre-duvar bağlantısından sular sızmamalı. Sızarsa rutubetten ötürü bir zarara neden olmamalıdır. Sızan suların doğuracağı zararları önlemek için doğramaların bu suları bir kanalda toplayarak silinebilir veya tekrar dışarıya atılabilir bir detayla çözümlenmesi gerekir. Açık duran sürekli havalandırma kanatlarından yağmurun girmesini önlemek için, bu kanatların tertiplenmesinde tedbirli olmalıdır. 900C den daha az eğimle yağan yağmurun pencere yüzeyine gelmesi halinde suyun tekrar dışarı atan bir açılış şekli alt dönel içe veya üst dönel dışa açılan havalandırma kanatları seçilmelidir. Havalandırma gerekli değilse sabit pencere en elverişli çözümdür.

Güneşten Korunum
Güneş ışınları verdikleri ısı ve fazla ışık nedeni ile rahatsız edici olabilirler. Bu nedenle korunum için etkili olacak yapısal önlemleri almalıdır. Güneş ışınları pencereye dik, 900C gelmesi halinde %90 etkili olur. 450C’ye kadar ışık şiddeti değişmez. Daha küçük açılarda şiddet azalır. Fazla güneş ışığı rahatsız edicidir. Gözler kamaşır. Dış duvardaki dolu-boş bölümler kuvvetli konstras yüzeylerin oluşmasına ve gözlerin rahatsız olmasına neden olur. Kırmızı üstü ışınlarını %80’i normal camlı bir pencereden girer. Bu ışınlar, kış aylarında yakıtta ekonomi sağlar, yaz aylarında rahatsız edici olur. Bu nedenle korunma tedbirlerine baş vurulur. Güneşten korunum için ya yapıya ek koruyucu elamanlardan yararlanılır. Ya da güneşin vereceği rahatsızlığı gidermek gerekir. Işık tutucu camlar iki cam arasına, cam liflerinden oluşan 3. Bir levha eklenmesi ile sağlanır. Bu ara katman ışık şiddetini azaltır ve yaygın ışık verir. Isı tutucu camlar demir oksit yada diğer metal katkılı camlardır, yeşil, mavi, kızıl, sarı görünüşlü olurlar. Isıyı %68, ışığı %38 keserler ve dışarıdan görünmeyi de önlerler.

Gürültü Korunum
Pencerelerde camların yüzey kitlelerinin azlığı ve kanat-telöre, telöre-duvar derzlerinin bulunması nedeni ile içeri soğuk havanın girmesine ve ısı kaybına sebep olmakla beraber gürültü korunumu bakımından da sakıncalıdırlar. Tek yüzeyli bir pencerenin sağladığı ses korunumu 20 dB, bir duvarın sağladığı ses korunumu 35-56 dB’dir. O halde pencereden giren sesin şiddeti, duvardan girene kıyasla 2-3 mislidir. Bir ticaret bölgesinde sokakta 60 phon şiddetinde gürültü olduğuna göre iç hacimde bu miktar 40 phon, sokakta 50 phon ise iç hacimlerde 30 phon olacaktır. 30-40 phonluk gürültü şiddeti devamlı olursa insan sağlığına zararlıdır. 30-65 phon ‘luk gürültü insanın ruhsal durumunu etkiler. 90-120 phon duyma hastalığının doğmasına neden olur. İnsan için gündüzleri 40-45 phon, geceleri 30-35 phon dayanılabilir sınır olarak kabul edilebilir. 70 phon rahatsız edici sınır olarak saptanmıştır. Dış gürültü pencerelerinden iç hacimlere 2 yolla girer:
1-Doğrama ve camların titreşiminden,
2-Telöre-kanat, telöre-duvar aralıklarından, 400 kg/m2’lik bir duvarın sağladığı ses yalıtımı elde edebilmek için 16 mm kalınlığınca cam kullanmak gereklidir. Kalın cam ekonomik olmayacağından ana caddeler üzerindeki pencerelerde kalınlığı 4,5-5,5-6,5 mm olan camlar kullanılır. Bu kalın camlar 40 dB’lik bir yalıtım sağlar. Çift camın sağladığı ses yalıtımı daha büyüktür. Aynı kalınlıktaki çift camlar belli frekanslarda biri diğerinin rezonans kaynağı olacağından çift camlı ses yalıtıcı olarak düzenlenen pencerelerde cam kalınlıklarını farklı seçmelidir. Rezonans frekanslarını düşük tutabilmek ve çift camlı pencereler camın birinin ağırlığını iki cam arasında ki açıklık ile çarpımının 100’den büyük olması kabul edilir. Gürültü ve seslerin büyük çoğunluğu telöre-kanat, telöre-duvar bağlantılarının doğru yapılması nedeni ile kalan aralık ve derzlerden girer. Bu aralıklar nemli ahşabın kuruması sonucu ortaya çıkar. Kanatlarda iyi kapanmayan ispanyoletler aralıkların kalmasına, ses ve gürültünün girmesine neden olurlar. Pencere büyüklüğünün ses ve gürültü korunumu açısından etkisi azdır. Kanat-telöre arasında ki derzlerin lastik veya plastik profil bantlarla kapatılması ile ahşap pencere doğramalarında da etkili bir ses ve gürültü yalıtımı sağlamak mümkündür. Özet olarak bir pencerede açılan kanatlar mümkün olduğu kadar az ve kanat telöre arasındaki derzleri aralıksız ve kısa olmalıdır. Tek yüzeyli pencerede kalın cam kullanılmalı yada çift yüzeyli pencereyi seçmeli. İki cam arasındaki uzaklık yeterli olmalıdır. Dış tarafa gelen cam kalın olmak üzere camların birbirine farklı ve bir misli kalınlıkta seçilmesi gerekir. Çift yüzeyli pencerelerde ses yalıtımını daha etkili hale getirmek olanağı da vardır. bu maksatla cam, kanat, telöre derzlerinin plastik yada lastik özel bantlarla yalıtılmasında başka ahşap kasa yerine, lento ve yanlarda ses emici dolgularla düzenlenmiştir. Üzeri delikli saç levha ile kaplı bir kasa sistemi gürültünün ve seslerin hemen hemen tam yalıtılmasına yardımcı olur.

Yapım Sistemlerine Göre Pencere Türleri

1-Kanatların hareketlerine,
2-Kanatların sayısına,
3-Kanatların yapım sistemine,
4-Sabit çerçevenin yapım sistemine,
5-Sabit çerçevenin duvara bağlanışına
6-Sabit çerçevenin duvar kalınlığı içinde oturduğu yere göre ayrılırlar,
1-)Kanatların Hareketine Göre : Düşey kenar üzerinde hareket edenler içe veya dışa açılanlar (yan dönel) Alt kenar üzerinde hareket edenler (alt dönel) Alt kenar ve yan kenar üzerinde hareket edenler (karma veya yan alt dönel) Sürülerek kenara toplanan ve yan kenara açılanlar (sürme-yan dönel) Yatay ve düşey eksenliler Yatay sürülerek katlananlar (katlama) Düşey sürülerek açılanlar (düşey sürme) Tümü ile düşey sürülerek gömülen kanatlar (düşey gömme) Aynı düzlemde yatay sürülen kanatlar (yatay sürme) Yatay sürülmekle beraber duvar içinde kaybolan kanatlar (yatay gömme) Kendi düzlemine paralel açılan kanatlar (paralel açılanlar) ismini alırlar. Bu tip kanatları yan dönel olarak açmakta gerekli takımları kullanarak mümkün olur.
2-) Kanatların Sayısına Göre: Tek kanatlı, Çift kanatlı, Üç kanatlı, Çok kanatlı, Çift kanatlı sabit ayaklı
3-)Kanatların Yapım Sistemine Göre Tek Yüzeyli Pencereler: Tek yüzeyli camlı Tek yüzeyli çift camlı Tek yüzeyli çift yalıtıcı camlar Tek yüzey üzerine bileşik ahşap kanat Tek yüzey üzerine bileşik metal kanat Çift Yüzeyli Pencereler: Derin telöre üzerinde içe ve dışa açılan ayrık kanatlar oturur. Çift yüzeyli, iki yüzey içe açılır ve çift yüzeyli ayrık kanatlı ismini alır, kanatlar ayrı ayrı açılır. Çift yüzeyli, iki kanat tek sabit çerçeve üzerine oturur, iki kanat bir kerede, beraber açılır ve Çift yüzeyli bileşik kanat ismini alır.
4-) Sabit Çerçevenin Yapım Sistemine Göre: Sabit çerçeve ya kanat ahşabı kalınlığında veya telöre kasadan meydana gelir, kasa, pencere iç kenarlarını lentoda ve yanlarda örten bir kaplamaya benzer bir gereğinde, çift yüzeyli ayrık kanatlı pencerede olduğu gibi, iç kanadı da taşır.
5-) Sabit Çerçevenin Duvara Bağlantısına Göre: Duvarın bitiş örgüsüne göre değişiktir, bitiş örgüleri dişli veya dişsiz olabilir. Dişli bitişler lentoda da devam eder, diş çıkıntısı tuğla boyutlarına göre saptanır, uygulanacak pencere tipine göre diş çıkıntısı ¼ tuğla=5,75 cm yada ½ tuğla=10 cm olur. Dişler duvarın iç veya dış yüzünde olabilir, buna göre sabit çerçeve (telöre) dişe içten veya dıştan basar. Dişler sabit çerçevenin oturmasına ek olarak yardımcı olduğu gibi yalıtım olanaklarını artırır. Duvar dişine içten oturan telöre-kanat bağlantısını sağlayan menteşelere yeter genişlik bırakılmasına elverişli olmalıdır.
6-) Sabit Çerçevenin Duvar Kalınlığı İçinde Oturduğu Yere Göre: Sabit çerçevenin dişli duvara oturuşunda dış tarafta geniş bir denizliğin oluşmasına neden olur ve dış görünüşte bina yüzeyine derin bir profillenme ve gölgelenme yapar. Telörenin derinliği artırılarak gerektiğinde, panjur ve kepeklerin bağlantısı sağlanır, telöre derinliği yetmezse, parçalı hale getirilerek artırılabilir. Telörenin bitmiş sıvanmış dış duvar yüzey üzerine gelecek şekilde oturuşu olumlu sonuçlar getirir içeride pencere önü genişler, gereğinde bu genişlikten faydalanmak mümkün olur, bina dış görünüşü daha çekici hale gelir. İçe açılan kanatlar az çıkıntı yapar. Ancak bakım ısı yalıtımı ve gürültüden korunum bakımından gerekli önlemler alınmazsa sakıncalıdır. Duvarın birkaç cm çıkıntı yapması telöre-duvar bağlantısı bakımından yararlı olur. Ancak, bina yüzeyinden içeri çekilen pencere birikmiş tozların yağmurla yıkanmasına engel olur, bu nedenle pencere doğramasının dışa oturması ve yağmur suyu akıntısının kesilmemesi doğrudur, ısı, ses ve gürültü yalıtımı için ayrıca gerekli önlemler alınabilir.

Pencere Bölümlerinin Adları:
Pencerelerin detaylandırılmasında adı geçecek bölümlerin anlaşılabilmesi için, bunların adlarını kısaca özetlenmesi faydalıdır: Pencerenin duvarla bağlantısını sağlayan hareketsiz bölümü: sabit çerçeve (telöre) hareketli bölümler: kanatlardır. Cam kanatlara veya kanatsız pencerede, sabit çerçeve üzerine oturur. Sabit çerçevenin, yan duvarlara oturan düşey parçaları: yan dikmelerdir. Araya gelen sabit dikme (ara dikme) dir. Lento ve pencere tabanına oturan yatay ağaçlar (üst ve alt) başlıklardır. Pencereyi yatay olarak bölen sabit ağaç (ara başlık) tır. Cam yüzeylerini bölerek küçük parçalara ayıran ağaçlar (kayıt) ismini alır. Çift kanatlı pencerelerde orta bileşim de derzlerini içten ve dıştan örten düşey çıtalar (bini) adını alırlar. Pencere tabanında dış taraf (dış denizlik) iç tarafı (iç denizlik) ismini alır. Pencere kayıtları bir bakıma kanatları takviye eder, daha ince ve küçük cam kullanılabilir, kırılma halinde ucuz değiştirilebilir. Ancak, kayıtların mahzurlu tarafları da vardır: kanatların takviyesi için kayıtlara ihtiyaç yoktur, kanat ağaçlarının kesintilerini artırmak yeter. Kayıtlar ışıklandırmada etkili cam yüzeyini azaltır ve büyük ışık kaybına neden olurlar, pencere maliyetini yükseltirler, malzeme ve işçilik artar, temizliği zorlaştırır. Nihayet kayıtlar, günümüz mimarisi ile bağdaşmaz. Pencerede Işık Alanının Saptanması: Pencerenin ışık veren alanının hesabı için pratik kurallardan faydalanmak mümkündür, bu kurallara göre: içinde yaşanan hacimlerde 1/6-1/8, ortalama 1/7 döşeme, kabul edilebilir. Şehir içi ve şehir dışında çeşitli maksatlara hizmet eden yapılar için değişik olanak kabul edilebilir. Şehir içi konutlarda : 1/8 döşeme yüzeyi Kırsal konutlarda : 1/10 “ “ İdare binalarında : 1/6-1/7 “ “ Okul ve hastanelerde : 1/5-1/3 “ “ Kat yüksekliğine göre de bu oranlar değişir. Zemin katta : 1/8 1. katta : 1/9 2. katta : 1/10 3. katta : 1/15 ve diğer bütün yukarı katlarda 1/12 olabilir. Pratik kuralların verdiği m2 yüzeyi, kaba yapıdaki pencere boşluğunu yansıtır. Asıl ışık veren cam yüzeyini saptamak için, sıva sabit çerçeve, kanatlar ve varsa kayıtların neden olduğu kayıpları göz önünde tutmak gerekir. Bir oturma hacmi için gerekli pencere yüzeyi: döşeme yüzeyi 30 m2 ise pencere ışık yüzeyi 1/6×30=5 m2 ikinci pencere tipi seçildiğine göre, kaba yapıdaki boşluğun 5×1,49= 7,45 m2 olması gerekir. Tamamen deneysel olan bu hesaplama basit bir yapı için yeterlidir. Bir hacme gerekli ışın tam ve doğru olarak hesabı için ışıklandırılacak hacmin genişliği, derinliği, yüksekliği, pencerenin genişlik ve yüksekliği ara sokak ve ana cadde ki yükseklik ve genişlikleri, pencerenin bulunduğu binanın kat yüksekliği, ışığın geliş açısı, gün ışığının faktörü, gün ışığı seviyesi, iç ve dış yansımalar, meteorolojik veriler, kapalı havada ışık yoğunluğu, günlük ve yıllık gün ışığı ortalaması, camlar, doğramalar ve kirlenme faktörlerinin göz önünde tutulması gerekir. Pencere Genişliği: Pencere genişlikleri için aşağıdaki boyutları önermek mümkündür. Çift kanatlı pencere……………………………………………… : 1,20-1,40 m Üç kanatlı pencere………………………………………………..: 1,80-2,10 m Dört kanatlı pencere………………………………………………: 2,40-2,80 m geniş olabilir. Sabit camlı kısımların genişliği temizlik yapılmasına olanak sağlamalıdır. İki taraftan temizlik yapmak için sabit camların iki yanları da açılabilir. Kanatlar olmalı, sabit cam 1,50 m’den daha geniş olmamalıdır. Pencere Yükseklikleri: Pencere yüksekliği, lento ve korkuluğun yükseklikleri toplamının hacim yüksekliğinden çıkarılmasında kalan kısımdır. Yüksek pencereden gelen ışık hacmi derinliğine girer. Bu nedenle lento yüksekliğini mümkün olduğu kadar az tutmak gerekir genellikle 25 cm yükseklik, lento için yeterli olur. Yapısal bir sakınca yoksa lentonun yapılmaması mümkündür. Ters kiriş olması halinde üst kat korkuluğu içine de girebilir. Storlu pencerelerde storu normal lento içine içinde düzenlenmesi, yada üst katın korkuluğun içine veya çatı içine alması mümkündür. Nervürlü döşemelerde nervürler arası boşluğuna da girebilir, bu durumlarda ışığın hacme giriş derinliği artar. Pencere Korkuluğu Yükseklikleri: Oturma hacimlerinde : 70-80…90cm (ayakta duranın dışarıyı görmesi için) 40-50 cm (oturanın dışarıyı görmesi için) Çalışma hacimlerinde : 90-100 cm (çalışma masasını pencere önüne koymak için) Mutfaklarda : 125-cm. (tezgah üzerine tencere, tabak, şişe koyabilme için) 90-100 cm alt kısma açılmayan pencerelerde. Wc, kiler vb. : 130-150 cm Gardırop vb. : 175 cm olmalıdır. Çok alçak korkuluk kullanılması yada korkuluk olmaması halinde demir parmaklık (fransız balkonu) yapılması gerekir. Pencere korkuluk yüksekliklerini saptarken, pencere altına gelecek radyatör yüksekliklerini de göz önünde tutmak gerekir. Çeşitli tip radyatörlerin yükseklikleri ve dilimlerinin birbirlerine eklenmesine sağlayan (göbek) arası boyutları imalatçı firmalar listesine alınır. Radyatöre bağlı korkuluk yüksekliği ve radyatör yüksekliğine döşeme üzerinde 10-12 cm, pencere tabanı altındaki 10 cm eklenerek saptanır. Dış Denizlik: Pencere tabanının dış tarafı (dış denizlik) hava etkilerine dayanıklı bir malzeme ile örtülür. Örneğin; galvanize şaç; veya bakır yahut alüminyum levha betondan eğimli düzlem üzerine konur. Levha dış sıvadan 3 cm kadar çıkıntılıdır, denizliğin üst kenara sabit çerçeve alt başlığı üzerine çivilenir. Yada alt başlık üzerine açılan testere yarığı içine girer. Yerinde dökme denizlik yoğun bir çimento ile hazırlanmış mozaik harcı ve kalıp yarımı ile yapılır, prizden bir süre sonra üzerindeki pürüzler düzeltilir ve zımpara taşı ile düzlenir. Alüminyum profillerle hazırlanmış dış denizlikler çeşitli genişliklerde hazır olarak satılır. Kenar bitişleri sıva ve pencere boşluklarına uygun biçimde bağlanabilir. Tabii taş plaklar yeteri eğimle pencere tabanı dışında, dış denizlik olarak da uygulanır. Rutubetin duvara geçmesini önlemek için altta bir bitümlü karton levha kullanılmalıdır. Pencerenin iç tarafında, iç denizlikler hacimlerin kullanışına göre ahşap tabii taş (mermer), seramik duvar kaplamaları ile kaplanabilir. Pencerede Isı Korunumu: Yapıda kullanılan malzemelerin ve elamanların ısı geçirgenlik kat sayıları (K değeri) birbirinden çok farklıdır., bunlardan bazıları aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir.

Yapı elamanları K değeri
Dolu ve delikli tuğla (36,5 cm) 0,87 Dolu ve delikli tuğla (30 cm) 1,01 Ahşap tek yüzeyli pencere 4,50 Ahşap tek kanat üzerinde çift camlı 6mm aralıklı 2,80 Ahşap tek yüzeyli, çift camlı 12 mm aralıklı 2,50 Ahşap, bileşik kanatlı 2,50 Ahşap, ayrık kanatlı 2,00 Çelik, tek yüzeyli 5,00 Çelik, tek yüzeyli çift camlı 6mm aralıklı 3,40 Çelik, tek yüzeyli çift camlı 12mm aralıklı 3,10 Çelik bileşik kanatlı 3,00 Çelik çift yüzeyli ayrık kanatlı 2,80 Bir yapı elamanının k değeri küçüldükçe, o elamanın ısı yalıtım değeri artar. Özellikle ahşap tek yüzeyli, ahşap pencerelerde 4,50 olan k değeri kalınlığı 36,5 cm olan bir tuğla duvardan 5 defa fazla ısı kaybına neden olur. Şiddetli esen rüzgarda bu kayıp daha da artar. Isıtılan bir hacimde pencerelerin neden olduğu ısı kaybı oldukça yüksektir. Isı tekniği bakımından pencere, dış duvarın en zayıf noktasıdır. Çelik pencerelerde kayıp daha fazladır. Fazla ısı kaybını karşılamak için, ısıtmayı artırmak yada fazla yakıt sarf etmek gerekir. Isı kaybını ve diğer tesis ve işletme masraflarının azaltılması için: pencere boyutlarını kısıtlamak, çift yüzeyli pencereler veya yalıtıcı camlar kullanmak gerekir. Çok aşırı olmakla beraber 3 katlı camlarla, arası, 12 mm olması halinde, k-değeri 1,75’e inebilir, telöre-duvar bileşiminde de telörenin oturuş biçimine göre, duvar yolu ile önemli ısı kaybı ve bu noktada yoğunlaşmalar olur. Bu nedenle gerekli ısı yalıtımı önlemleri de alınır. Rüzgar korunumu için pencere doğramalarında alınması gereken önlemler ısı korunumu için düşünülenlerin aynıdır. Pencere yüzeyinin büyümesi ile, rüzgarın yüzeye yaptığı basınçta büyür, camın sarsılması ile kırılma olmasa bile cam macunu gevşeyebilir. Rüzgarla birlikte yağan sağanak yağmura karşı da korunum gerekir. Derzlerden kanat-telöre arasına giren yağmur suları evvelce belirtildiği gibi, doğrama alt başlığında toplanarak dışarı atılması lazımdır. Pencerelerin rüzgar ve yağmurdan korunması için en uydun çözümlerden biride binanın bu tür etkenlere karşı iyi biçimlenmiş ve yerleşmiş olmasıdır, doğru bir ağaçlandırmada korumaya yardımcı olur. Ana Yapım İlkeleri

Tek Yüzeyli Pencereler:
Bu pencere sabit bir çerçeve ile kanatlar ve camdan oluşur. Ancak dış etkenlere, rüzgar, yağmur ve doluya karşı yeterli bir koruma sağlayamadığından ısıtılmayan, bodrum depo gibi, ikinci derecedeki hacimlerde kullanılması daha doğrudur. Birinci iklim bölgelerinde de oturma hacimlerinde kullanılabilmekle beraber, bu bölgede de çift yüzeyli ayrık veya çift yüzeyli bileşik kanatlı pencereler kullanılması öğütlenir. Sabit çerçevenin yan dikmeleri ile alt veya üst başlık köşe bileşimi zıvana lamba ile bağlanır. Köşe bağlantılarında, temizi 45mm olan kalınlık 3 eşit parçaya bölünür ve her parça 15 mm genişliğinde olur ve ekler ağaç çivi ile pekleştirilir. Kanatlarda köşelerin bağlantılarının, kanadın hareketli bir elaman olması nedeni ile daha rijit hale getirilmesi gerekir. Bu nedenle kanatlar da ağaç veya galvanize yıldız çivi ile pekleştirildikten başka iç taraftan görülen galvanize köşe bentlerinden de faydalanmakta yarar vardır. Böylece kanadın sarkmaması, deforme olması önlenir. Ülkemizde kanat köşeleri, kırlangıç kuyruğu eklerle veya kamalarla birleştirilir. Kanatların sabit çerçeveye binme derinliği 12-15 mm olur. Macun için açılan yuva derinliği cam kalınlığına bağlı olarak değişir. 2,8 mm cam için 15mm’lik derinlik, 1,8’lik camlar için 12 mm derinlik yeterlidir. Kalın camlarda derinliğin artırılması gereklidir. 4-6 mm’lik camlarda 16-20mm’ye kadar derinleşebilir. Çift camlar için özel detay uygulamak zorunludur. Yerine macunla oturan camlarda macunlu tarafın dışa geleceği unutmamalıdır. Özel detaylar için çıta kullanmak gerektiğinde, çıtayı dış tarafa getirmemeli kolaylıkla bozulur, gerekli tedbirler alınarak, içte çıta kullanılabilir, dışta çıta kullanmak zorunlu ise, hafif metal profillerinden faydalanmak , özellikle kanat alt başlığı için daha emniyetli olur. Kanadın cam kenarına bitişen iç profillerinde, alt başlıkta içe doğru eğim vermek, terleme sularının cam kenarından uzaklaşmasına, akmasına yardımcı olur. Profillerde keskin köşeler kullanmak doğru değildir. Boyanın çabuk aşınmasına neden olur. Keskin köşelerin zımpara kağıdı ile silinerek, yuvarlatılması lazımdır.

Tek Yüzeyli Çift Camlı Pencereler:
En eski çift camlı pencere tipi, tek kanat üzerine ayrı ayrı iki camın oturtulması ile elde edilen tiptir. Ancak iki cam arasına toz girme tehlikesi ve aralıklarındaki havanın kapsadığı su buharına, dış camın iç yüzeyinde yoğunlaşması ile kirlenmeye yol açar, camlar arsında ki hava rutubetinin rutubet emici maddeler aracılığı ile giderilmesi bu pencereyi daha kullanışlı hale getirmektedir.

Yalıtıcı Camlarla Pencere:
Bu tür camların kullanılması, ayrık çift yüzeyli, bileşik çift yüzeyli ve benzeri pencerelerin ısı yalıtımı açısından yerini almaktadır. Çift katlı tek camlı pencere konstrüksiyonluğunu sadeleştirmekte, temizliği kolaylaştırmaktadır. Tek yüzeyli pencerelere, kanatların üzerine bırakılacak faturalar altında oturan ikinci bir kanat takmak mümkündür. Elde edilen çift yüzeyli pencere, kullanma kolaylık sağlar, temizlik için takma kanadı açmak yeter, telöröyü kalın seçerek, ana kanat-telerö birleşimini çift ftura üzerine oturtmak mümkün olur, ısı ve ses yalıtım bakımından daha gelişmiş bir pencere tipi elde edilir. Takma kanadın ahşap yerine metal profillerden faydalanarak yapımı mümkündür, (z) şeklin de çelik veya hafif metal profiller kullanılabilir.

Çift Yüzeyli Pencere
Çift yüzeyli pencerede iki ayrı kanat vardır. Bu kanatlar; Ayrık çift yüzeyli pencerede ayrı ayrı içeri, Derin telöreli pencerede içe ve dışa, Birleşik çift yüzeyli pencerede, bir defada ve içeri açılır, Bu pencerelerde, çift camlar arsındaki uzaklık, açılan kanatta derz uzunlukları ve derz yalıtımı itinalı yapılmak şartı ile oldukça iyi ısı ve ses yalıtımı sağlamak mümkündür, Ayrık çift yüzeyli pencerelerde dış ve iç kanatları birbirinden ayıran kasa aynı zamanda duvar kenar yüzeyinin örtülmesine ve duvarda ısı yalıtımına yardımcı olur, kasa arka boşluğunun yalıtıcı bir dolgu ile doldurulması bu yalıtımı artırır. Camlar arasındaki aralığın ısı ve ses yalıtımı açısından doğru saptanması gerekir. Birleşik çift yüzeyli pencerede camlar arasındaki aralığı 30-60 mm tutmak mümkündür. Bu pencereler, ahşap derinliği fazla olması nedeni ile ışığı kesmez ve aynı zamanda iç denizliğin geniş kalmasını sağlar. Camlar arsı 50 mm olarak saptandığında ısı yalıtımı bakımından yeterli olur. Bir kerede açılır tek ispanyolet kullanılır. Az ahşap gerekir bakımı kolaydır. Birleşik çift yüzeyli pencerede telöre derinliği fazladır. Tek ağaç yerine birbirine yapıştırılmış parçalı telöre kullanılması ahşabın dönmesini önler. bU pencerede iç kanat taşıyıcıdır. Kendi menteşesi ile telöreye asılıdır, dış kanat iç kanada asılmıştır, iki kanadın bir biri üzerine aralıksız oturması için açılabilir mandallarla bir biri üzerine sıkıca kapatılır. Birleşik çift yüzeyli pencerede iki yapım sistemi uygulanabilir. Biri yukarıda açıklandığı gibi kanatların bir biri üzerine aralıksız kapanışı öteki kanatlar arasına açık bırakan yapım sistemidir.

Tek Yüzeyli Pencerede Yapım:
Özel bir isteğe cevap vermesi söz konusu olmadıkça, pencerelerde kullanılan temiz ahşap kalınlığı 45 mm’dir. Bu kalınlık işlenmemiş durumunda 50 mm kalınlığındaki ahşaptan elde edilir. Doğramada telöre genişliği pencere boşluğunun dişsiz veya dişli bırakılmış olmasına bağlı olarak değişir. Kanat ahşabı genişliğinin, varsa tuğla duvar derinliği göz önünde bulundurulmakla birlikte, kanat-telöre bağlantısını sağlayan menteşe için gerekli genişlikte, sıva örtüsü için, varsa iç köşeye oturacak çıta genişliğine katılarak saptanması gerekir. Pencere iç tarafında açılacak profillerin evvelce açıldığı gibi temizliği zorlaştırmayan ve ışığı kısıtlamayan sade profillerden seçilmeli bu profillerin camın oturduğu macun yuvası genişliğini aşmaması gerekir aksi halde, kanat köşe bağlantıları için gerekli geçmelerin incelerek zayıflamasına neden olur. Kanat ağacın genişliğine köşe bağlantıları göz önünde tutularak 55 mm’den küçük yapılmaz. Telöre genişliği 65-75 mm sınırları içinde kalabilir. Yağmurluk ve damlalıkla biten kanat alt başlığı, memleketimizdeki uygulamalarda, tek parça ağaçtan soyularak elde edilir. Uygun bir detay ve itinalı işçilikle yağmurluk çıkıntısı ayrı iki parçadan oluşturmakla mümkündür. Kanat-telöre birleşim derzleri için en sade kesit, tek lambalı derzdir. Ancak ısı ve ses korunumu söz konusu olursa yetersiz kalır. Bu nedenle oturma ve yatmaya ayrılan ve diğer yaşanan hacimler için uygun değildir. Çift lambalı veya lambalı birleşimler sözü geçen hacimler için daha uygundur. Tek kanattan oluşan, tek yüzeyli pencerelerde kanat bir düşey kenardan telöreye menteşe ile asılırken öteki düşey kenarı maksada uygun düşen bir kapanış takımı ile telöre üzerine kapanır. Kanat-telöre birleşim derzleri yağmur sularının içeri sızmasına neden olur, ahşap pencerelerde bunun önüne geçilemez ancak sızan suların tekrar dışarı atılması mümkündür. Daha evvelde açıklandığı gibi suları, sabit çerçeve alt başlığında açılan bir iç kanalda toplamak mümkündür, bu iç kanala verilecek küçük bir eğimle ve yerine sıkıca oturtulmuş bakır boru ile sızan sular tekrar dışarı akıtılır. Suların, iç kanalda toplanması yerine doğrudan ve beklenmeden dışarı akıtılması da mümkündür. Bunu sağlamak içinde yatay kesitte görülen düşey iç kenardaki kanalı ve buraya sızacak suları telöre alt başlığında dışa açık bir şekilde profillendirmek yeterli olur. Çift kanatlı pencerelerde ortada veya genişliği farklı kanatlarda bir kenara daha yatkın iki kanadın üzerinde iç ve dışta binilerle örtülü kapanış çizgisi bulunur. Genellikle içe göre, sağ kanat sol kanat üzerine örtülüdür. Kapanmayı sağlamak için ispanyolet tiplerinden biri kullanılır. Tek kantlı pencerelerde kavrama ispanyolet kullanılması daha sıkı kapanmayı sağladığı gibi görünüşü de daha sade olur. Pencere, ara dikme ile bölünürse kanatlar bu dikme üzerine kapanır. Bu tertipte, ara dikmenin genişliği mümkün olduğu kadar azaltmak gerekir. Kapanış içi mandal ve benzerleri ile iki kanadın ayrı ayrı kapanmasını sağlamak için kapazlama ispanyolat veya gömme, kavramalı ispanyolet tiplerinden birini kullanmak gerekir

Çift Yüzeyli Pencereler:
Çift yüzeyli pencereler ülkemizde ayrık ayrık ve birleşik olarak üç tip halinde uygulanmaktadır. Çift yüzeyli pencereler ısı ve ses yalıtımını sağlar çift yüzey yerine tek yüzeyli tiplere çeşitli nitelikte çift camlar takarak ısı ve ses korunumunu sağlamak olanağı da vardır.

Ayrık Çift Yüzeyli Pencere:
Bu pencerelerde kanatlar ayrı ayrı açılırlar, kapanırlar, iki cam yüzeyi arası, çeşitli fiziksel şartları yerine getirmek üzere ayarlanır, dışa gelen kanatlar telöre üzerine bağlanır, iç kanatlar, iç kenar kaplaması veya pervaz üzerine bağlıdır. Sıva ve derz örtüsü çıtalarının kullanılmaması halinde görülen ahşap genişliği duvar kenarında azalabildiği gibi iki cam arasında da küçülerek, 82 mm’de 72 mm’ye indirilebilir. Kasa kalınlığını artırarak kanadı doğrudan kasa üzerine faturalarla oturtmakla mümkündür. Bu durum, iç kanadın biraz daha gömülerek iki cam arasının yaklaştırılmasına yarar, ısı yalıtımı bakımından konveksiyonunu önleyici bir tertip elde edilmiş olur. Ayrık çift yüzeyli içe açılan pencerelerde, genişlik ve yükseklikler birbirinden farklı dış pencere küçük iç pencere daha büyüktür. Her iki pencerenin de içe açılması bu farklılığı gerekli kılar. Ayrık ve doğrudan derin telöreye oturan, içe veya dışa açılan kanatlarda bu farklılık yoktur, kanat büyüklükleri aynıdır. Dışa açılan kanatlar özellikle fazla rüzgarlı olan bölgelerde yararlı olur, rüzgar basıncı kanatların telöreye daha sıkı basmasını sağlar ve yalıtıma daha etkili olur. Bu pencerelerde telöre dişsiz duvara oturur . dışa açılan kanatların açık durumda dış duvar yüzeyine paralel gelinceye kadar açılması veya çengeller ayrımı ile yüzey dik tutulması olasılığı vardır. Bu pencerelerde yaz aylarında iç kanatların çıkartılıp tek yüzeyli pencere olarak kullanılması halinde kullanma kolaylığı gibi eskimenin de bir miktar önlenmesi mümkündür. Dışa açılan kanatların rüzgara karşı tam koruyucu olabilmesi için ortada da sabit ara dikmeye dayanması gerekir. İç kanatların aynı dikmeye bastırılması yada normal iki kanatlı bir pencere olarak yapılması olasılığı da vardır. Dışa açılan kanatlar gömme mandal, çengeller veya gömme-kavrama ispanyolet yardımı ile kapatılır.

Birleşik Çift Yüzeyli Pencere:
Birleşik çift yüzeyli pencereler açılıp kapanma kolaylığı ve hemen hemen çift yüzeyli pencerelerin sağladığı ısı korunumunu sağlar daha az ahşapla yapım olanağı vardır. Derin telöreli çift yüzeyli ve kasalı çift yüzeyli pencerelerin aksine yalnız bir ispanyolet takımı ile çalışır. Camlar arsında ki aralık 25-55 mm olabilir. Isı korunumu bakımından en uygun aralık 45-55 mm’dir. Arada hareketsiz kalan hava tabakası ısı kaybını önler. Genellikle olduğu gibi birleşik kanatların kapanma derzleri üç bant halinde bastığında ayrık kanatlılara kıyasla daha az yalıtıcıdır, ancak alt başlıktaki hafif metal profiller ve bütün kanat sabit çerçeveyi saran plastik veya kauçuk bantlar kullanmak, gerek ısı gerekse ses yalıtımı bakımından daha sağlıklı bir bileşik kanatlı pencere yapımına olanak sağlar. Kanatlar yalnız temizlik için birbirinden ayrılır, iki kanadın bir biri üzerine sıkı kapanışı evvelce belirtildiği gibi özel mandallar yardımı ile olur. Pencere kanatları tek yada iki parçadan oluşan bir sabit çerçeveye oturabilir. İki parçalı telörede dış parça, kepenk, panjur gibi elamanların bağlanışı için elverişli mesnetler sağlar. Yalıtımlar konusunda sözü edilen tek yüzeyli pencerelere içten takma kanat eklenerek elde edilen pencerelerde bileşik çift yüzeylerin yerine uygulanabilir.

Sürme Pencereler:
Sürme pencereler genellikle yüzey m2 ’si fazla olan pencerelerdir. Kendi yüzey düzlemleri içinde hareket eder kanatlar ne içe ne dışa sarkmazlar. İstenilen açıklıkta tutulabildiklerinden havalandırma için istenildiği gibi ayarlandırıldığı mümkündür. Bazı sistemlerde, kanatların, her kenarında iyi sıkışarak kapanması nedeni ile rüzgar sızlanmasının önüne geçilebilir. Genel olarak sürme pencerelerin bir bölümü açılabilir. Tümü açılamaz, oldukça komplike detaylar uygulanarak sürme pencereyi düşey yada yatay olarak duvar içine gömmek mümkün olur, ancak maliyet yükselir. Sürme pencereler, kanatların hareketine göre düşey sürme yada yatay sürme olurlar.
Düşey Sürme:
Düşey sürme pencereler iki kanatlı, bazen de üç kanatlı olarak yapılır. Kanatların yatayda birleşim çizgileri ayakta duran yada oturan kimselerin görünüşünü engellemeyecek yükseklikte kalacak biçimde düzenlenir. Tam ve engelsiz bir açılış için düşey sürme-gömme pencereler uygulanır.
 

Read Full Post »